8 września 2022

3. tydzień ciąży – rozwój dziecka i zmiany w organizmie kobiety

W 3. tygodniu ciąży dochodzi do wzrostu poziomu hormonów. Odczuwane objawy są podobne do tych, które towarzyszą kobiecie w okresie menstruacji. Pojawiają się: obrzęk i tkliwość piersi, zmiany nastroju, zmęczenie, ból brzucha. Trzeci tydzień ciąży jest również początkiem życia dziecka, gdyż wtedy dochodzi do zagnieżdżenia się zarodka w macicy. 

Dziecko w 3. tygodniu ciąży 

Przełom 3. i 4. tygodnia ciąży to okres zagnieżdżania się zarodka w macicy i jednocześnie 1. tydzień życia dziecka. Przez pierwszych 7 dni dojdzie do dużych zmian w jego budowie i rozwoju. Na wczesnym etapie wykształci się kilkanaście komórek, stanowiących m.in. podstawę do stworzenia łożyska, w którym rozwinie się dziecko. W 1. tygodniu życia dziecka dochodzi również do zanikania otaczającej zarodek osłonki przejrzystej. Od tego momentu ma on zdolność do implantacji w macicy. Wielkość zarodka nie przekracza jednak setnych części milimetra, co sprawia, że może być widoczny jedynie pod mikroskopem. Po zagnieżdżeniu się zarodka zaczyna być wydzielany hormon HCG. Jest on odpowiedzialny m.in. za wstrzymanie wzrostu pęcherzyków w jajnikach, a ponadto chroni endometrium przed złuszczeniem i w konsekwencji przed poronieniem.

Trzeci tydzień ciąży wypada w pierwszym trymestrze, a więc w czasie wysokiej wrażliwości płodu na działanie wszelkich substancji. To w tym okresie dochodzi do rozwoju najważniejszych układów organizmu i poszczególnych narządów. Szczególnie toksyczny wpływ na zarodek mają wszelkie używki, takie jak: alkohol, papierosy, substancje narkotyczne, a nawet niektóre leki. Ich nadużywanie w pierwszym trymestrze ciąży prowadzi m.in. do: przedwczesnego porodu, poronienia, obniżonej inteligencji dziecka, wad wrodzonych, zaburzeń układu nerwowego, porażenia mózgowego. 

Zmiany w ciele kobiety w 3. tygodniu ciąży 

Chociaż 3. tydzień to dopiero początek ciąży, w ciele kobiety zachodzi wiele zmian. Jeśli doszło do zapłodnienia, dopiero 3. tydzień jest okresem zagnieżdżenia się zarodka. Samopoczucie kobiety jest normalne i nie odczuwa ona żadnych dolegliwości związanych z ciążą. Większość pacjentek jeszcze nie wie, że zostanie mamą. Po zagnieżdżeniu się zarodka w organizmie kobiety dochodzi do wzrostu poziomu hormonów. Prowadzi to m.in. do zahamowania miesiączki. Odczuwalne wówczas przez kobietę dolegliwości przypominają objawy menstruacji. Najczęściej są to: tkliwość i opuchnięcie piersi, zatrzymanie wody, zmęczenie, wahania nastroju, senność, ból podbrzusza, nudności. U niektórych kobiet może pojawić się epizodyczne plamienie o brązowym lub jasnoróżowym zabarwieniu. Nie powinno być ono powodem do niepokoju. Dochodzi do niego na skutek uszkodzenia naczyń krwionośnych podczas zagnieżdżania się zarodka w macicy. Naturalnym objawem, który może wskazywać na ciążę, jest również podwyższona temperatura ciała. Stan ten może utrzymać się nawet przez kilka tygodni.

Poronienie w 3. tygodniu ciąży

Poronienie na wczesnym etapie ciąży jest dość częste, tym bardziej że wiele kobiet nie wie, że jest w ciąży. Poronienie objawia się bólem brzucha i krwawieniem (nie zawsze obfitym). U niektórych kobiet może rozwinąć się stan podgorączkowy. Do obumarcia zarodka tuż po zagnieżdżeniu się go w jamie macicy prowadzi wiele czynników, m.in.: przyjmowane przez kobietę leki, silny stres, alkohol, wady rozwojowe zarodka, wiek powyżej 38 lat. 

Badania w 3. tygodniu ciąży 

Trzeci tydzień ciąży to zdecydowanie za wczesny okres na specjalistyczne badania. To również czas, w którym wynik testu ciążowego może być mylący. Kobiety, które planują ciążę, powinny wykonać przynajmniej podstawowy pakiet badań, kontrolujących ich ogólny stan zdrowia. Wyniki pozwolą lekarzowi na ocenę, czy organizm jest gotowy na ciążę, a w przypadku wątpliwości umożliwią wdrożenie wczesnego leczenia. Na badaniu USG nie będzie jeszcze widocznej ciąży, gdyż zapłodniona komórka jajowa dopiero wędruje do macicy. Ponadto zarodek jest zbyt mały (ma niecały milimetr), by można było go dostrzec podczas badania. USG ginekologiczne warto jednak wykonać w celu kontroli macicy i jajników. Pozostałe badania to pakiet laboratoryjny, zawierający kilka podstawowych parametrów.

  • Glukoza – określenie jej stężenia jest niezbędne w profilaktyce cukrzycy ciążowej. 
  • Elektrolity – pozwalają na ocenę pracy nerek kobiety.
  • Próby wątrobowe (ALT, AST, ALP, BIL, GGTP) – zalecane w profilaktyce cholestazy ciążowej oraz ciążowego stłuszczenia wątroby. 
  • Magnez, wapń – umożliwiają ocenę przewodnictwa nerwowo-mięśniowego i układu kostnego.
  • Kwas foliowy – to jeden z najważniejszych parametrów, który jest kluczowy dla prawidłowego rozwoju układu nerwowego dziecka.
  • Hormony tarczycy – badanie poziomu TSH umożliwia ocenę pracy tarczycy i wczesne wykrycie skąpoobjawowej niedoczynności. 
  • CRP – bardzo ważny wskaźnik, pozwalający na wykrycie bezobjawowego stanu zapalnego.
  • Ferrytyna – jej stężenie określa rezerwę żelaza w organizmie przyszłej mamy. Badanie ferrytyny wykonywane jest w profilaktyce anemii. 
  • Kreatynina – badanie niezbędne w profilaktyce cukrzycy ciążowej. 

 

Autor: Emilia Kruszewska

Bibliografia

  1. M. Wojaczek, Kształtowanie się zmian i percepcja poczętego dziecka w poszczególnych etapach ciąży, „Pielęgniarstwo Zdrowie Publiczne” 2012, t. 1, nr 2, s. 73–77.
  2. S. Mrzygłód, Wpływ odżywiania matki na rozwój płodu, „Problemy Higieny i Epidemiologii” 200, nr 88 (4), s. 402–407.