Angina wirusowa – objawy, różnice od bakteryjnej, leczenie

Spis treści:

Czym jest angina wirusowa?
Jakie są objawy anginy wirusowej?
Angina wirusowa a angina bakteryjna – czym się różnią?
Jak przebiega diagnostyka anginy wirusowej?
Leczenie anginy wirusowej
Bibliografia

Ból gardła określany potocznie jako „angina” może być wywołany przez różne czynniki. Najczęściej przyczyną jest infekcja wirusowa, która nie wymaga antybiotyków i ma zwykle łagodniejszy przebieg. Niekiedy jednak za anginę odpowiadają bakterie (np. paciorkowce) – wtedy przebieg choroby jest cięższy i wymaga leczenia antybiotykiem. Dowiedz się, jak rozpoznać anginę wirusową, czym różni się od bakteryjnej oraz jak przebiega leczenie.

Czym jest angina wirusowa?

Termin „angina” odnosi się do ostrego zapalenia gardła i migdałków podniebiennych. Angina wirusowa to infekcja gardła spowodowana przez wirusy. Stanowi ona około 70–90% wszystkich przypadków anginy, zwłaszcza u dorosłych. Najczęstszymi winowajcami są rhinowirusy, koronawirusy, wirus grypy i paragrypy, adenowirusy, a u dzieci także wirus RSV czy enterowirusy. Wirusowe zapalenie gardła często towarzyszy sezonowym infekcjom (przeziębieniu, grypie).

Angina wirusowa zwykle rozwija się stopniowo – najpierw pojawia się drapanie w gardle, potem ból narastający w ciągu 1–2 dni. Dolegliwości z reguły są mniej nasilone niż w anginie bakteryjnej.

Jakie są objawy anginy wirusowej?

W przebiegu wirusowego zapalenia gardła – czyli anginy – zazwyczaj występują następujące objawy:

ból gardła – o umiarkowanym nasileniu, często określany jako drapanie, pieczenie. Może nasilać się przy przełykaniu, ale zwykle nie utrudnia całkowicie przełykania (jak bywa w anginie bakteryjnej);
gorączka lub stan podgorączkowy – temperatura ciała zwykle nie przekracza 38°C, a u wielu pacjentów ogranicza się do lekkiego stanu podgorączkowego (37–38°C);
katar, kaszel, chrypka – te objawy towarzyszą często anginie wirusowej, ponieważ wirusy atakują jednocześnie błonę śluzową nosa, gardła, krtani. W anginie bakteryjnej natomiast zazwyczaj nie ma kataru ani kaszlu;
ból mięśni, osłabienie – ogólne złe samopoczucie, bóle głowy czy mięśni mogą wystąpić przy infekcji wirusowej (podobnie jak przy grypie);
brak ropnego nalotu – gardło przy anginie wirusowej jest zaczerwienione i obrzęknięte, migdałki mogą być powiększone, ale nie ma na nich charakterystycznych białych czopów ropnych.

Warto dodać, że u dzieci angina wirusowa może czasem objawiać się wysypką w jamie ustnej – małymi pęcherzykami lub owrzodzeniami na podniebieniu miękkim i migdałkach (tzw. herpangina).

Angina wirusowa a angina bakteryjna – czym się różnią?

Angina wirusowa i bakteryjna to dwie różne postacie zapalenia gardła i migdałków, które różnią się przyczyną, objawami oraz sposobem leczenia. W przypadku infekcji wirusowej za stan zapalny odpowiadają wirusy, natomiast w anginie bakteryjnej – najczęściej paciorkowce β-hemolizujące grupy A (Streptococcus pyogenes). Angina wirusowa zazwyczaj przebiega łagodniej, rozwija się stopniowo i często towarzyszą jej objawy typowe dla przeziębienia, takie jak katar, kaszel, chrypka, łzawienie oczu czy stan podgorączkowy. W anginie bakteryjnej objawy pojawiają się nagle, są silniejsze i obejmują wysoką gorączkę (powyżej 38,5°C), intensywny ból gardła, trudności z połykaniem, biały nalot na migdałkach oraz powiększenie i bolesność węzłów chłonnych szyi. Kaszel i katar w tej postaci zwykle nie występują.

Warto wiedzieć, że osłabienie błony śluzowej gardła przez infekcję wirusową może sprzyjać nadkażeniu bakteryjnemu. Oznacza to, że na podłożu anginy wirusowej może rozwinąć się wtórna angina bakteryjna – zwłaszcza jeśli objawy nie ustępują po kilku dniach, lecz się nasilają, tj. pojawia się wysoka gorączka, silniejszy ból gardła lub ropny nalot na migdałkach. W takim przypadku zgłoś się do lekarza i wykonaj testu w kierunku paciorkowców lub badania CRP.

Jak przebiega diagnostyka anginy wirusowej?

Rozpoznanie rodzaju anginy opiera się na ocenie objawów klinicznych oraz wynikach badań dodatkowych. Lekarz zwraca uwagę na dynamikę początku choroby:

angina wirusowa rozwija się wolniej, a bakteryjna często zaczyna się nagle, z wysoką gorączką;
przy infekcji wirusowej zwykle występuje katar i kaszel, przy bakteryjnej – nie;
obecność nalotów ropnych na migdałkach sugeruje anginę bakteryjną;
anginy bakteryjne (paciorkowcowe) częściej dotyczą dzieci w wieku 5–15 lat; u dorosłych większość angin ma charakter wirusowy.

Lekarz może wykonać testy diagnostyczne (tzw. streptest) – wymaz z gardła pod kątem obecności antygenu paciorkowca grupy A. Wynik tego testu znany jest w kilkanaście minut: dodatni oznacza, że mamy do czynienia z anginą bakteryjną (paciorkowcową), ujemny sugeruje infekcję wirusową.

Standardem w diagnostyce jest także wymaz z gardła i migdałków – bad. bakteriologiczne (rozszerzone), który pozwala wykryć obecność paciorkowców oraz innych potencjalnych bakterii powodujących anginy. Takie badanie jest szczególnie zalecane przy nawracających infekcjach gardła – dzięki niemu można dobrać odpowiednie leczenie.

Angina wirusowa ma zwykle łagodniejszy przebieg (niższa gorączka, brak ropnych nalotów, obecny katar/kaszel) i wymaga jedynie leczenia objawowego. Angina bakteryjna cechuje się silnym bólem gardła, wysoką gorączką i ropnym nalotem – w jej leczeniu niezbędny jest antybiotyk. O rozpoznaniu decyduje lekarz na podstawie badania, a w razie wątpliwości dodatkowo wyniku wymazu z gardła.

Leczenie anginy wirusowej

Jeśli lekarz stwierdzi, że angina ma podłoże wirusowe – leczenie polega wyłącznie na łagodzeniu objawów i wsparciu organizmu w walce z infekcją. Stosuje się:

odpoczynek i nawadnianie – chory powinien odpoczywać w domu, dużo spać oraz pić dużo płynów (woda, herbata z miodem, rosołek), by zapobiec odwodnieniu i złagodzić podrażnienie gardła;
leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe – paracetamol lub ibuprofen pomogą obniżyć gorączkę i złagodzić ból gardła i mięśni;
preparaty miejscowe na gardło – tabletki do ssania, spraye lub płukanki o działaniu odkażającym, przeciwzapalnym i znieczulającym. Mogą przynieść ulgę w bólu gardła;
domowe sposoby – płukanie gardła słoną wodą (1/2 łyżeczki soli na szklankę ciepłej wody), inhalacje z pary wodnej z dodatkiem rumianku lub szałwii, spożywanie ciepłych płynów i unikanie zimnych napojów.

W przypadku anginy wirusowej nigdy nie stosuje się antybiotyków, ponieważ działają on tylko na bakterie. Nie przyspieszą wyleczenia infekcji wirusowej, a ich niepotrzebne użycie może zaszkodzić (wyjaławia florę bakteryjną i sprzyja powstawaniu oporności bakterii).

Objawy anginy wirusowej zazwyczaj ustępują w ciągu 5–7 dni. Jeśli jednak ból gardła utrzymuje się dłużej niż około tydzień lub znacznie się nasila – należy ponownie skontaktować się z lekarzem.