17 stycznia 2022

Anty-TPO w diagnostyce chorób autoimmunologicznych tarczycy. Co to za badanie?

Oznaczanie przeciwciał przeciw peroksydazie (anty-TPO) jest najbardziej czułym testem oznaczającym mikrosomalne przeciwciała przeciwtarczycowe wykrywane u chorych na autoimmunologiczne choroby tarczycy. Obecność kompleksu autoprzeciwciało-antygen na powierzchni komórek pęcherzykowych tarczycy wywołuje stan zapalny ostatecznie prowadzący do destrukcji komórek.  Obecność przeciwciał anty-TPO, wskazuje na autoimmunizacyjny charakter choroby tarczycy. Anty-TPO identyfikowane są u prawie wszystkich chorych na zapalenie Hashimoto; u ponad 70% chorych na chorobę Gravesa-Basedowa oraz w różnym odsetku u osób z innymi chorobami autoimmunologicznymi.

Czym jest anty-TPO?

Anty-TPO, inaczej przeciwciało antyperoksydazowe, jest autoprzeciwciałem swoistym dla enzymu błonowego komórek pęcherzykowych tarczycy, peroksydazy tarczycowej (TPO). TPO uczestniczy w syntezie hormonów tarczycy, katalizując utlenianie jodu, jodowanie reszt tyrozyny i sprzęganie jodotyrozyn w trijodotyroninę (T3) i tetrajodotyroninę (T4 – tyroksynę).

Czym są choroby autoimmunologiczne tarczycy.

Zaburzenia działania układu odpornościowego mogą doprowadzić do skierowania jego aktywności przeciwko własnym komórkom i tkankom organizmu, czyli do tzw. autoimmunizacji. Powstałe w jej wyniku autoprzeciwciała tworzą kompleksy z powierzchniowymi antygenami komórek, prowadząc do miejscowego procesu zapalnego, skutkującego niszczeniem komórek i tworzonych przez nie tkanek. Upośledzeniu na drodze autoimmunizacji komórek produkujących mediatory lub hormony prowadzi do reakcji o charakterze ogólnoustrojowym. Autoimmunizacyjne procesy zachodzące w tarczycy, związane z obecnością  przeciwciał anty-TPO prowadzą do szeregu  chorób autoimmunologicznych. Identyfikacja przeciwciał u takich chorych ma znaczenie diagnostyczne i prognostyczne. Anty-TPO są wykazywane u nieomal wszystkich chorych na zapalenie tarczycy Hashimoto, u ponad 70% chorych na chorobę Gravesa-Basedowa, a także w różnym odsetku innych form niedoczynności tarczycy i  chorób o podłożu autoimmunologicznym (reumatoidalnym zapaleniu stawów, RZS, chorobie zwyrodnieniowej stawów w RZS), anemii złośliwej, etc.

Kiedy powinno się badać stężenie anty-TPO?

Badanie anty-TPO powinny wykonywać osoby, u których podejrzewane są zaburzenia prawidłowej czynności tarczycy. Objawami, które powinny być bodźcem do wykonania badań są:

  • przewlekła senność, zmęczenie,
  • zaburzenia wagi,
  • zaburzenia wyników takich parametrów jak na przykład cholesterol,
  • wahania nastroju,
  • wypadanie włosów,
  • problemy skórne.

Pomiar anty-TPO to najczulsze badanie wykonywane w diagnostyce chorób tarczycy o domniemanym podłożu autoimmunizacyjnym. Dla wzmocnienia jego mocy diagnostycznej równoległe wykonywane jest oznaczenie autoprzeciwciał przeciwko tyreglobulinie, anty-TG. Oznaczenie bywa wskazane dla kobiet w ciąży, planujących ciążę, w szczególności takich, u których doszło do poronień w przeszłości. Przesiewowe badania tarczycy obejmują natomiast, pomiar stężenia TSH, hormonu przysadki mózgowej  stymulującego tarczycę oraz stężenia hormonu tarczycy –  FT4, w uzasadnionych przypadkach łącznie z FT3.

Anty-TPO − norma

Laboratoria podają własne zakresy referencyjne poziomu anty-TPO. Ogólnie można przyjąć, że poziom nie powinien przekraczać 10 IU/ml. W chorobach tarczycy wartość ta może dochodzić do tysięcy IU/ml.

Anty-TPO − wysokie

Wyniki pomiaru muszą być konsultowane przez lekarza. Wysokie anty-TPO jest najczulszym z dostępnych wskaźników pozwalających na diagnostykę chorób autoimmunologicznych tarczycy. Nawet delikatne podwyższenie poziomu przeciwciał wskazuje na rozwijającą się chorobę.

Chorobami tarczycy związanymi z podwyższonym poziomem anty-TPO są przede wszystkim: zapalenie tarczycy Hashimoto, choroba Gravesa-Basedowa i niedoczynność tarczycy. Powikłania, jakie mogą wystąpić w przypadku nieleczenia powyższych chorób, obejmują:

  • zaburzenia metaboliczne, łącznie z cukrzycą,
  • otyłość: wzrost masy ciała i trudności w chudnięciu, za sprawą zwolnienia procesów metabolicznych w przebiegu niedoboru hormonów je regulujących,
  • choroby sercowo-naczyniowe przez wpływ niedoborów hormonalnych na gospodarkę lipidową, prowadzącą do rozwoju dyslipidemii; zbyt wysoki poziom lipidów jest przyczyną miażdżycy oraz zawału serca,
  • depresję w przypadku osób chorych na Hashimoto.

Co może zaburzać wynik?

Obecność anty-TPO stwierdzana jest u nawet 10% osób zdrowych. Wynik badania może być zaburzony przez stosowane leki.

Prawidłowa praca tarczycy jest kluczem do zachowania zdrowia, stąd należy wykonywać jej okresowe badania nawet w braku dostrzegalnych odchyleń w funkcjonowaniu organizmu. Pomiar anty-TPO, łącznie z innymi badaniami stanu tarczycy, wykonują laboratoria Diagnostyki na terenie całego kraju.

Bibliografia:

  1. Pagana D.,K., Pagana T., J.: Testy laboratoryjne i badania diagnostyczne w medycynie. Elsevier. Mosby. Wrocław 2013.
  2. Sonic Pathology Handbook, ed. Kyle C., Sonic Healthcare, 2014.