Co dziedziczymy po dziadkach?

Pytanie: Wnuk odziedziczył oczy po dziadku. A co z chorobami? Czy „dziedziczymy” też ryzyko nowotworów?

Odpowiedź: Teoretycznie około 25% materiału genetycznego każdego człowieka pochodzi od każdej babci i każdego dziadka, choć w praktyce proporcje te mogą się nieco różnić na skutek losowej rekombinacji genów. Oznacza to, że wnukowie mogą przejąć od swoich dziadków wiele cech fizycznych czy predyspozycji – nawet jeśli nie ujawniły się one wyraźnie u rodziców. Nie dziedziczymy gotowych chorób, ale jeżeli u dziadków występowały pewne mutacje genetyczne zwiększające ryzyko schorzeń (np. nowotworów), to mogły one zostać przekazane dzieciom, a następnie wnukom. Przykładowo mutacje w genach BRCA1 i BRCA2 związane z rakiem piersi/jajnika mogą przenieść się na kolejne pokolenia – szacuje się, że ok. 10% przypadków raka piersi spowodowanych jest właśnie dziedziczną mutacją tych genów. Podobnie jest z innymi chorobami o podłożu genetycznym – jeśli dziadek lub babcia byli nosicielami danej mutacji, istnieje możliwość, że wnuki odziedziczą ją i będą miały większą predyspozycję do zachorowania. W takich sytuacjach zaleca się poradnictwo genetyczne oraz profilaktyczne badania genetyczne, takie jak np. pakiet BRCA1/BRCA2, aby odpowiednio wcześnie wykryć obciążenie i podjąć środki zapobiegawcze.

Autor: lek. Agnieszka Żędzian