Zaburzenia lipidowe (dyslipidemie): objawy | Badania Krwi
28 listopada 2023

Czym są zaburzenia lipidowe (dyslipidemie)? Objawy i leczenie

Artykuł napisany przez: Redakcja Diagnostyka
Konsultacja merytoryczna: Marta Skrzypek-Bajon
zaburzenia lipidowe

Zaburzenia lipidowe, znane również jako dyslipidemie, stanowią istotny aspekt zdrowia sercowo-naczyniowego. Dowiedz się, czym dokładnie są te schorzenia, jakie objawy mogą się pojawiać, a także jak skutecznie leczyć zaburzenia lipidowe. Odkryj kluczowe informacje na temat profilu lipidowego i sposobów na utrzymanie zdrowego serca.

Czym są zaburzenia lipidowe?

Zaburzenia lipidowe, zwane również dyslipidemią, to grupa schorzeń układu metabolicznego, które charakteryzują się nieprawidłowym poziomem lipidów we krwi. Główne składniki lipidowe, które są monitorowane, to cholesterol i trójglicerydy. Wysoki poziom cholesterolu LDL v (nazywany złym cholesterolem) oraz niski poziom cholesterolu HDL, czyli dobry cholesterol, mogą być przyczyną wielu problemów zdrowotnych.

Zaburzenia lipidowe stanowią czynnik ryzyka chorób serca, miażdżycy, a także udaru mózgu. Mogą być wynikiem zarówno genetycznych predyspozycji, jak i niezdrowego stylu życia – nieprawidłowej diety, braku aktywności fizycznej oraz palenia papierosów. Warto regularnie monitorować poziom lipidów we krwi i stosować odpowiednie środki zaradcze, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia zaburzeń lipidowych i związanych z nimi schorzeń. W tym kierunku najlepiej wykonać profil lipidowy.

Czym jest profil lipidowy?

Profil lipidowy, nazywany także badaniem lipidowym, to test diagnostyczny, który ocenia poziom różnych rodzajów lipidów we krwi. Jest to ważne narzędzie w diagnostyce i ocenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.

Profil lipidowy zazwyczaj obejmuje pomiar kilku kluczowych składników lipidów, w tym:

  • cholesterolu całkowitego: określa ogólny poziom cholesterolu we krwi;
  • cholesterolu LDL (LDL-C): mierzy poziom złego cholesterolu, który jest głównym czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, ponieważ przyczynia się do odkładania się cholesterolu na ściankach tętnic;
  • cholesterolu HDL (HDL-C): pomiar dobrego cholesterolu, który ma korzystny wpływ na zdrowie serca, ponieważ pomaga usuwać nadmiar cholesterolu z krwiobiegu;
  • trójglicerydów: określa poziom trójglicerydów, które są innym rodzajem tłuszczów obecnych we krwi.

Profil lipidowy jest istotnym narzędziem w ocenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i może pomóc lekarzom w podejmowaniu decyzji dotyczących diety, leczenia farmakologicznego i zmian stylu życia pacjenta. Regularne badania profilu lipidowego są szczególnie zalecane osobom o podwyższonym ryzyku chorób serca, jak również dla monitorowania skuteczności leczenia u pacjentów z zaburzeniami lipidowymi.

Główne postaci dyslipidemii

Dyslipidemia może przybierać różne formy, zależnie od rodzaju i poziomu lipidów obecnych we krwi. Główne postaci dyslipidemii to:

  • hipercholesterolemia,
  • hipertrójglicerydemia,
  • mieszane zaburzenia lipidowe.

Hipercholesterolemia charakteryzuje się podwyższonym poziomem cholesterolu LDL (lipoproteiny o niskiej gęstości), co zwiększa ryzyko chorób serca i miażdżycy.

Hipertrójglicerydemia to z kolei zwiększone stężenie trójglicerydów we krwi, co może prowadzić do schorzeń naczyniowych i chorób serca.

Mieszane zaburzenia lipidowe obejmują jednoczesne podwyższenie poziomu cholesterolu LDL i trójglicerydów, co stanowi podwójne zagrożenie dla zdrowia serca.

Istnieją także rzadkie dziedziczne zaburzenia lipidowe, takie jak rodzajowe hipercholesterolemii, które mogą znacznie zwiększać ryzyko chorób serca w młodym wieku. Właściwa diagnoza i leczenie dyslipidemii są kluczowe dla zmniejszenia ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych i zachowania zdrowego stylu życia.

Objawy zaburzeń lipidowych

Objawy zaburzeń lipidowych mogą być różne i zależą od stopnia nasilenia oraz rodzaju zaburzenia. Oto lista głównych objawów, które mogą towarzyszyć zaburzeniom lipidowym:

Hipercholesterolemia (podwyższony poziom cholesterolu LDL):

  • żadne lub niespecyficzne objawy w początkowych fazach,
  • ból w klatce piersiowej,
  • skurcze naczyń krwionośnych (skurcze naczyń wieńcowych), które mogą prowadzić do duszności i bólu w klatce piersiowej podczas wysiłku,
  • żółte białka powiek (ksantelazma) lub żółty guzek pod skórą (ksantoma).

Hipertrójglicerydemia (podwyższony poziom trójglicerydów):

  • często brak wyraźnych objawów,
  • ból w nadbrzuszu lub dyskomfort brzucha,
  • powiększenie wątroby,
  • zwiększone ryzyko chorób serca i trzustki.

Mieszane zaburzenia lipidowe:

  • objawy łączą cechy hipercholesterolemii i hipertriglicerydemii,
  • ryzyko chorób serca i miażdżycy jest znacznie zwiększone.

Zaburzenia lipidowe u dzieci:

  • mogą objawiać się jako żółte guzki pod skórą,
  • zbyt niski wzrost u dzieci,
  • skrajne zmęczenie i brak energii.

Warto zaznaczyć, że często zaburzenia lipidowe rozwijają się bez wyraźnych objawów, dlatego regularne badania profilu lipidowego są kluczowe dla wykrycia i kontrolowania tych schorzeń. Skonsultuj się z lekarzem, jeśli masz obawy dotyczące swojego poziomu lipidów lub masz ryzyko chorób serca.

Kto powinien wykonać badania w kierunku dyslipidemii?

Badania w kierunku dyslipidemii, czyli zaburzeń lipidowych, powinny być rozważane przez wiele osób, zwłaszcza tych, którzy są narażeni na ryzyko chorób serca i miażdżycy. Oto kilka grup osób, które powinny szczególnie rozważyć wykonanie takich badań:

  • osoby, u których występują objawy schorzeń układu sercowo-naczyniowego,
  • osoby, u których stwierdzono obecność blaszek miażdżycowych w tętnicach wieńcowych i/lub szyjnych,
  • osoby z chorobami takimi jak cukrzyca, przewlekła choroba nerek, nadciśnienie tętnicze, otyłość lub przewlekłe choroby autoimmunologiczne, które zwiększają ryzyko zaburzeń lipidowych,
  • potomkowie osób, u których stwierdzono ciężkie zaburzenia lipidowe i u których następnie prowadzi się monitorowanie w specjalistycznych ośrodkach, jeśli zaburzenia zostały potwierdzone,
  • członkowie rodzin osób, u których wystąpiła przedwczesna choroba układu sercowo-naczyniowego,
  • osoby dorosłe, zwłaszcza mężczyźni powyżej 40. roku życia i kobiet powyżej 50. roku życia lub po menopauzie, szczególnie jeśli występują inne czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego.

Zaleca się przeprowadzenie badań przesiewowych profilu lipidowego u tych grup pacjentów w celu wczesnego wykrycia i kontroli ewentualnych zaburzeń lipidowych oraz zmniejszenia ryzyka chorób serca i naczyń krwionośnych.

Leczenie zaburzeń lipidowych

Leczenie zaburzeń lipidowych opiera się na podejściu wielokierunkowym, które ma na celu obniżenie poziomu złego cholesterolu (LDL) i trójglicerydów, jednocześnie podwyższając poziom dobrego cholesterolu (HDL). Główne metody leczenia obejmują zmiany w stylu życia i, w niektórych przypadkach, terapię farmakologiczną.

Modyfikacja stylu życia: pierwszym krokiem w leczeniu zaburzeń lipidowych jest wprowadzenie zdrowych zmian w stylu życia. Należy dostosować dietę, eliminując tłuszcze nasycone i trans, a zwiększając spożycie błonnika i kwasów omega-3. Regularna aktywność fizyczna jest kluczowa, ponieważ pomaga obniżyć poziom trójglicerydów, zwiększyć poziom HDL i poprawić ogólną kondycję serca.

Leki: w niektórych przypadkach, mimo prób zmiany diety i aktywności fizycznej, poziomy lipidów nie ulegają odpowiedniemu obniżeniu. W takich sytuacjach lekarz może zalecić leki, takie jak statyny, fibraty, inhibitory wchłaniania cholesterolu lub kwas niacynowy, które pomagają w kontroli poziomu lipidów. Wybór leczenia farmakologicznego zależy od indywidualnych czynników ryzyka i wyników badań.

Kontrola innych czynników ryzyka: osoby z zaburzeniami lipidowymi często mają również inne czynniki ryzyka chorób serca, takie jak nadciśnienie tętnicze czy cukrzyca. Ważne jest, aby leczyć i kontrolować te czynniki równocześnie, co może znacząco zmniejszyć ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.

Monitorowanie regularnych badań: osoby z zaburzeniami lipidowymi powinny regularnie monitorować swój profil lipidowy i przestrzegać zaleceń lekarskich. To pozwala na monitorowanie postępów leczenia i dostosowywanie terapii w miarę potrzeb.

Leczenie zaburzeń lipidowych jest kluczowe dla zmniejszenia ryzyka chorób serca i innych powikłań. Dlatego istotne jest, aby współpracować z lekarzem i dostosować strategię leczenia do indywidualnych potrzeb i sytuacji pacjenta.

 

 

Autor: Marta Skrzypek

Bibliografia

  1. A. Cichocka, B. Cybulska, L. Kłosiewicz-Latoszek, Zaburzenia lipidowe, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2014.
  2. A. Cichocka, Hipercholesterolemia. Styl życia. Dieta. Jedzenie, Wydawnictwo Medyk, Warszawa 2022.

O Autorze