Estradiol

Opis badania 

Badanie estradiolu polega na oznaczeniu stężenia tego hormonu w próbce krwi żylnej. Dla pacjenta wygląda jak standardowe pobranie krwi. Wynik najczęściej podawany jest w pg/ml lub pmol/l, razem z zakresem referencyjnym laboratorium. Ten zakres może różnić się w zależności od metody oznaczenia, wieku, płci, fazy cyklu miesiączkowego, ciąży lub menopauzy.

Jego wynik należy ściśle powiązać z celem diagnostycznym: Inaczej interpretuje się estradiol u kobiety w 3. dniu cyklu, inaczej około owulacji, inaczej po menopauzie, inaczej w procedurze in vitro, a jeszcze inaczej u mężczyzny z ginekomastią. 

Właśnie dlatego przy wyniku trzeba uwzględnić dodatkowe informacje: dzień cyklu, regularność miesiączek, stosowane leki hormonalne, ciąża, menopauza, wcześniejsze wyniki FSH, LH, progesteronu, prolaktyny, AMH, TSH oraz obraz USG jajników lub jąder. Estradiol jest więc elementem większej układanki hormonalnej.

Przygotowanie do badania

Przygotowanie do badania estradiolu zależy przede wszystkim od celu oznaczenia. U kobiet miesiączkujących najważniejsze jest ustalenie dnia cyklu. 

Przed badaniem warto pamiętać o kilku zasadach:

• wykonaj badanie w dniu cyklu wskazanym przez lekarza, szczególnie jeśli diagnostyka dotyczy płodności, owulacji lub zaburzeń miesiączkowania;
• jeśli powtarzasz badanie, zgłaszaj się na pobranie o podobnej porze dnia, ponieważ estradiol może wykazywać zmienność dobową;
• poinformuj lekarza o przyjmowanych lekach hormonalnych, antykoncepcji, terapii menopauzalnej, lekach wspomagających płodność i suplementach;
• nie odstawiaj żadnych leków przed badaniem, jeśli lekarz tego wyraźnie nie zaleci;
• jeśli jesteś w ciąży, po menopauzie albo nie miesiączkujesz, powiedz o tym osobie interpretującej wynik.

Niektóre leki mogą wpływać na wynik estradiolu, m.in. tabletki antykoncepcyjne, estrogeny, testosteron, kortykosteroidy, DHEA, niektóre antybiotyki oraz leki stosowane w leczeniu zaburzeń psychicznych, ale leków nie należy odstawiać bez konsultacji z lekarzem.

Estradiol – więcej informacji

Estradiol – co to jest?

Estradiol, oznaczany też jako E2, należy do estrogenów, czyli hormonów płciowych obecnych zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. U kobiet w wieku rozrodczym jest wytwarzany głównie w jajnikach, w mniejszych ilościach także w nadnerczach i tkance tłuszczowej. W ciąży ważnym miejscem produkcji estrogenów jest łożysko. U mężczyzn estradiol powstaje m.in. w jądrach oraz w tkankach obwodowych w procesie przemiany testosteronu. 

Najczęściej kojarzy się z cyklem miesiączkowym i płodnością. I słusznie, bo u kobiet hormon ten uczestniczy w dojrzewaniu pęcherzyka jajnikowego, wpływa na owulację i przygotowuje błonę śluzową macicy do możliwego zagnieżdżenia zarodka. Nie jest jednak hormonem, który wiąże się wyłącznie z płodnością. Estradiol ma znaczenie także dla mineralizacji kości, gospodarki lipidowej, skóry, naczyń krwionośnych, mózgu i układu moczowo-płciowego.

U mężczyzn estradiol również jest potrzebny. Zbyt niski lub zbyt wysoki poziom może wiązać się m.in. z zaburzeniami libido, płodności, ginekomastią, problemami z kośćmi albo zaburzeniami osi hormonalnej. Dlatego badanie estradiolu wykonuje się u obu płci.

Czy badanie estrogenu i estradiolu to to samo?

Estradiol jest jednym z estrogenów, ale słowo „estrogen” oznacza całą grupę hormonów, do której należą m.in. estradiol, estron i estriol. W praktyce laboratoryjnej najczęściej oznacza się konkretny hormon, czyli np. estradiol – E2, a nie „estrogen” jako jedną, zbiorczą wartość. Estradiol jest podstawowym estrogenem u kobiet w wieku rozrodczym.

Najprościej można to porównać tak: estrogeny to nazwa grupy hormonów, a estradiol to jeden konkretny hormon z tej grupy. Dlatego jeśli lekarz zleca „badanie estradiolu”, laboratorium oznacza właśnie poziom estradiolu we krwi. Jeśli natomiast słyszysz o ogólnym „badaniu estrogenu”, warto doprecyzować, o który hormon chodzi – najczęściej będzie to estradiol, ale w niektórych sytuacjach lekarz może zlecić także estron lub estriol, np. zależnie od wieku, objawów, ciąży albo celu diagnostyki.

Kiedy wykonać badanie estradiolu?

Badanie estradiolu może być pomocne szczególnie przy:

• nieregularnych miesiączkach, braku miesiączki albo nieprawidłowych krwawieniach;
• diagnostyce niepłodności i monitorowaniu owulacji naturalnej lub indukowanej;
• ocenie pracy jajników, zwłaszcza razem z FSH i LH;
• podejrzeniu przedwczesnego wygasania funkcji jajników lub menopauzy;
• objawach niedoboru estrogenów, takich jak uderzenia gorąca, suchość pochwy, spadek libido, zaburzenia snu lub pogorszenie mineralizacji kości;
• podejrzeniu zbyt wczesnego lub opóźnionego dojrzewania płciowego;
• monitorowaniu procedur wspomaganego rozrodu, np. stymulacji jajników;
• diagnostyce ginekomastii, zaburzeń płodności lub nieprawidłowego dojrzewania u mężczyzn.

Oznaczenie tego parametru może być również wskazane również przy podejrzeniu guza jajnika, nieprawidłowym rozwoju cech płciowych, monitorowaniu terapii hormonalnej w menopauzie.

Jak przebiega badanie estradiolu?

Badanie estradiolu wykonuje się z krwi żylnej. Pobranie trwa zwykle kilka minut i wygląda tak jak większość standardowych badań laboratoryjnych. Po pobraniu próbka trafia do laboratorium, a wynik najczęściej jest dostępny po krótkim czasie. Ogólnopolski czas oczekiwania na wynik 1–2 dni.

U kobiet, które monitorują owulację lub są w procedurze leczenia niepłodności, badanie może być wykonywane kilkukrotnie. Wtedy pojedyncza wartość jest mniej ważna niż zmiana poziomu estradiolu w czasie i jej zestawienie z obrazem pęcherzyków w USG. U kobiet po menopauzie lub u mężczyzn często wystarczy jedno oznaczenie, ale jeśli wynik jest niezgodny z objawami, lekarz może zalecić powtórzenie badania albo rozszerzenie diagnostyki.

Estradiol – normy i interpretacja wyniku

Wynik estradiolu trzeba zawsze interpretować według norm laboratorium i aktualnej sytuacji pacjenta. Przykładowe zakresy dla dorosłych wynoszą 10–50 pg/ml u mężczyzn, 30–400 pg/ml u kobiet przed menopauzą i 0–30 pg/ml u kobiet po menopauzie. 

Sprawdź, co może oznaczać podwyższony lub obniżony poziom hormonu:

Wynik estradiolu	Co może oznaczać?	Kiedy może być fizjologiczny / niegroźny?	Co zwykle robi się dalej?
Podwyższony	Zaburzenia owulacji, PCOS, torbiele jajników, guzy hormonalnie czynne, otyłość (u mężczyzn), choroby wątroby, niektóre leki hormonalne	U kobiet przed owulacją i w ciąży	Ocena fazy cyklu, USG, dodatkowe hormony (LH, FSH, testosteron), czasem diagnostyka obrazowa
Obniżony	Niewydolność jajników, zaburzenia osi podwzgórze–przysadka, hipogonadyzm, hiperprolaktynemia, niedożywienie, stres, intensywny wysiłek	U kobiet po menopauzie	Ocena LH, FSH, prolaktyny i objawów klinicznych, czasem testy hormonalne

Estradiol cena – ile orientacyjnie kosztuje badanie?

Cena oznaczenia estradiolu zależy od laboratorium, miasta, sposobu zakupu i tego, czy badanie wykonywane jest osobno, czy też w pakiecie hormonalnym. Badanie zwykle kosztuje kilkadziesiąt złotych (ok. 40–80 zł).

Jeśli lekarz zleca szerszą diagnostykę hormonalną, całkowity koszt może być proporcjonalnie wyższy, ponieważ estradiol często wykonuje się razem z FSH, LH, progesteronem, prolaktyną, AMH, TSH, FT4 lub innymi hormonami. W takiej sytuacji pacjent płaci nie tylko za estradiol, ale za cały zestaw badań potrzebny do oceny cyklu, płodności, menopauzy albo zaburzeń hormonalnych.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania 

Kiedy warto wykonać badanie estradiolu?

Najczęściej przy zaburzeniach miesiączkowania, braku miesiączki, nieprawidłowych krwawieniach, diagnostyce niepłodności, monitorowaniu owulacji, objawach menopauzy, zaburzeniach dojrzewania, ginekomastii u mężczyzn lub podejrzeniu chorób jajników, jąder, nadnerczy lub przysadki.

W którym dniu cyklu zrobić badanie estradiolu?

Wszystko zależy od celu badania. Często wykonuje się je na początku cyklu, np. między 2. a 5. dniem, ale przy monitorowaniu owulacji lub stymulacji jajników lekarz może zalecić inne dni albo kilka oznaczeń w jednym cyklu.

Czy do badania estradiolu trzeba być na czczo?

Zasady mogą zależeć od laboratorium i badań wykonywanych jednocześnie. Dla estradiolu ważniejszy od samego postu bywa dzień cyklu i podobna pora pobrania przy kolejnych oznaczeniach. Jeśli razem wykonywana jest glukoza, insulina lub inne badania wymagające postu, trzeba przygotować się zgodnie z całym zestawem.

Czy estradiol bada się tylko u kobiet?

Nie. Estradiol można oznaczać także u mężczyzn, m.in. przy ginekomastii, zaburzeniach libido, niepłodności, podejrzeniu guzów jąder lub zaburzeń hormonalnych.

Czy estradiol wystarczy do oceny płodności?

Nie. Estradiol jest jednym z elementów szerszej diagnostyki. Przy ocenie płodności zwykle bierze się pod uwagę także FSH, LH, AMH, progesteron, prolaktynę, TSH, USG jajników, regularność cyklu i inne czynniki.

Ile czeka się na wynik estradiolu?

Zwykle krótko. W Diagnostyce ogólnopolski czas oczekiwania na wynik wynosi 1–2 dni, ale lokalnie może się różnić w zależności od punktu pobrań.

Weryfikacja merytoryczna: lek. Wiktor Trela

Bibliografia

1. Solnica B., Dembińska-Kieć, Naskalski J-W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Wydawnictwo Edra Urban&Partner, Wrocław 2022.
2. Hinson J., Raven P., Hormony, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2022.
3. Dębski R., Endokrynologia ginekologiczna, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2018.