13 lipca 2022

Ilościowe oznaczenie czynnika reumatoidalnego – co to za badanie?

Czynnik reumatoidalny (RF), stosowany w diagnostyce i ocenie aktywności reumatoidalnego zapalenia stawów, to autoprzeciwciała skierowane przeciwko immunoglobulinom klasy IgG. Jaka jest norma RF? O czym może świadczyć podwyższony poziom czynnika reumatoidalnego? 

Czynnik reumatoidalny – co to jest?

Czynnik reumatoidalny RF to autoprzeciwciała skierowane przeciwko fragmentowi Fc, składowej immunoglobulin klasy G (IgG). Najczęściej są to autoprzeciwciała klasy IgM, ale występują też w innych klasach (IgA, IgE, IgG). Oznaczenie czynnika reumatoidalnego jest stosowane w diagnostyce i ocenie aktywności reumatoidalnego zapalenia stawów, ale nie jest on swoisty dla tej choroby.

Norma czynnika reumatoidalnego

Wartości referencyjne czynnika reumatoidalnego są określone jedynie w stosunku do przeciwciał klasy IgM i wynoszą < 40 j/ml [2]. Wyniki innych klas przeciwciał (IgA, IgG, IgD, IgE) zależą od rodzaju wykonywanego testu i powinny być odnoszone do norm danego laboratorium.

Kiedy należy oznaczać RF ilościowo?

Ilościowe oznaczenie czynnika reumatoidalnego powinno być wykonane u osób z podejrzeniem reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS). Objawy mogące sugerować chorobę to m.in.: silny ból stawów, poranna sztywność stawów, obecność guzków reumatoidalnych, mrowienie i drętwienie kończyn, stan podgorączkowy. W przypadku wątpliwości co do rozpoznania oznacza się przeciwciała IgG przeciwko cyklicznemu peptydowi cytrulinowemu (anty-CCP), które są specyficznym markerem RZS.

Wysoki poziom czynnika reumatoidalnego – przyczyny

Podwyższone stężenie czynnika reumatoidalnego jest stwierdzane w:

  • reumatoidalnym zapaleniu stawów,
  • zespole Sjögrena,
  • mieszanej chorobie tkanki łącznej,
  • krioglobulinemii mieszanej,
  • toczniu rumieniowatym układowym,
  • zapaleniu wątroby typu C,
  • gruźlicy, przewlekłych chorobach płuc,
  • podostrym zapaleniu wsierdzia,
  • sarkoidozie,
  • pierwotnym stwardniającym zapaleniu dróg żółciowych,
  • zakażeniach wirusowych (grypie, różyczce, zakażeniu CMV, EBV, HIV),
  • zaawansowanym wieku (> 70 r.ż.).

Badanie poziomu czynnika reumatoidalnego, z uwagi na niską swoistość, powinno być zawsze oznaczane i interpretowane w odniesieniu do obrazu klinicznego. Rola doświadczonego lekarza w określeniu wskazań do badania i interpretacji jego wyników jest w tym wypadku nieoceniona.

 

Autor: lek. Agnieszka Żędzian

Bibliografia

  1. Tiwari V., Jandu J., Bergman M., Rheumatoid Factor, StatPearls, 2021, dostęp online: maj 2022, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532898/.
  2. Neumeister B., Diagnostyka laboratoryjna, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2013, s. 454–455.