Co należy jeść przy niedoborze białych krwinek? – Badania Krwi
28 lutego 2024

Niedobór białych krwinek a dieta

Artykuł napisany przez: Redakcja
Konsultacja merytoryczna: Emilia Kruszewska
niedobór białych krwinek co jeść

Niski poziom leukocytów często jest skutkiem nieprawidłowej diety. Niedoborom białych krwinek sprzyja dieta ubogoresztkowa, oparta na produktach przetworzonych. Długotrwały niski poziom leukocytów osłabia układ odpornościowy i zwiększa ryzyko infekcji. Kluczowe jest sięganie po produkty zawierające substancje immunostymulujące. 

Co oznacza niedobór białych krwinek?

Niedobór białych krwinek określany jest terminem leukopenii. To stan, który może wynikać z wielu czynników, m.in.:

  • niedawno przebytych lub aktywnych infekcji,
  • nadużywania alkoholu,
  • niedoboru witamin i makroelementów,
  • niedoborów białkowych,
  • przyjmowanych leków,
  • zaburzeń odporności,
  • chorób jelit. 

Leukocyty, czyli krwinki białe są podstawowym elementem składowym krwi i układu odpornościowego. Produkowane są w szpiku kostnym, węzłach chłonnych i śledzionie. Podstawową funkcją leukocytów jest działanie obronne i ochronne organizmu. Aktywują one układ odpornościowy do walki z chorobotwórczymi patogenami. Ich niedobór powoduje zachwianie pracy systemu immunologicznego, sprzyja rozwojowi wielu chorób i uniemożliwia organizmowi obronę przed nimi. Poziom leukocytów możesz sprawdzić, wykonując morfologię krwi. Pamiętaj, żeby badanie wykonywać profilaktycznie przynajmniej raz w roku. W przypadku wyniku wskazującego na zbyt niski poziom leukocytów zasięgnij opinii lekarza. Do właściwej interpretacji wyniku niezbędna jest również ocena pozostałych parametrów krwi. 

Wpływ diety na poziom białych krwinek

Oprócz uwarunkowań genetycznych, kondycji zdrowotnej, wieku i stresu, dieta jest jednym z kluczowych czynników wpływających na układ immunologiczny człowieka. Spośród wielu składników diety szczególne znaczenie mają substancje immunostymulujące, czyli takie, które mają zdolność wpływania na mechanizmy odpowiedzi immunologicznej. Jej jakość i skuteczność jest regulowana przez: 

Zachwianie równowagi odpowiedzi immunologicznej, np. w postaci niedoboru białych krwinek, wpływa na pogorszenie jakości pracy układu odpornościowego, co w konsekwencji zwiększa ryzyko rozwoju chorób zapalnych. 

Do grupy substancji o właściwościach immunostymulujących należą: kwasy Omega-3, witaminy A, E i D, selen, cynk oraz żelazo. Ich wpływ na układ immunologiczny zależy przede wszystkim od ilości, w jakiej są dostarczane do organizmu. 

Witamina A

Witamina A jest niezbędna do zachowania procesów metabolicznych organizmu. Bierze udział w tworzeniu, różnicowaniu i utrzymywaniu prawidłowej struktury komórek układu odpornościowego. Dzienne zalecane spożycie witaminy A wynosi 900 ug dla mężczyzn i 700 ug dla kobiet. Niedobór substancji powoduje zaburzenie funkcjonalności systemu immunologicznego, zwiększając ryzyko zachorowalności na choroby zakaźne i śmiertelności z ich powodu. U osób z niedoborem witaminy A odnotowano niższy poziom krwinek białych. Analogicznie zwiększenie podaży substancji przyczynia się do wzrostu i wyrównania poziomu oraz ustabilizowania układu immunologicznego.

Najczęściej przyczyną niedoboru witaminy A jest niewystarczająca podaż składnika. Produkty o największej zawartości witaminy A to przede wszystkim artykuły pochodzenia zwierzęcego. Najbogatszym źródłem substancji są podroby, jaja, masło i sery. Natomiast produkty roślinne zawierają prowitaminy, czyli związki, które pod wpływem reakcji chemicznych zachodzących w wątrobie przekształcają się w witaminę. Prowitaminą witaminy A jest beta-karoten. Jego najbogatszym źródłem są m.in.: marchew, szpinak, botwina, czerwona papryka, natka pietruszki i morele. 

Witamina E

Witamina E wchłaniana jest w przewodzie pokarmowym, skąd trafia do wątroby, a następnie krwiobiegu. Jest silnym antyoksydantem, posiadającym zdolności neutralizowania wolnych rodników. Witamina E jest istotna dla układu odpornościowego, gdyż chroni jego komórki, a ponadto stymuluje aktywność enzymów uczestniczących w odpowiedzi immunologicznej organizmu. Najbogatszym źródłem witaminy E są produkty roślinne, a szczególnie oleje roślinne (z zarodków pszenicy, sojowy, kukurydziany) i nasiona. Dzienne zapotrzebowanie na witaminę E wynosi 10 mg dla mężczyzn i 8 mg dla kobiet. Większe dawki witaminy są dopuszczalne, jednak z zastrzeżeniem, że przyjmowanie dziennie więcej niż 270 mg substancji ma działanie szkodliwe. 

Witamina D

Witamina D jest niezbędna do produkcji katelicydyn, czyli peptydów (powstałych z białych krwinek) o właściwościach przeciwdrobnoustrojowych i bakteriobójczych. Katelicydyny są substancjami wpływającymi na procesy immunomodulacji i gojenie ran. W 20% witamina D dostarczana jest wraz z pożywieniem. Średnia ilość podaży wraz z dietą wynosi 2,5-4,0 ug dziennie. Jej najbogatszym źródłem są ryby morskie (np. makrela, łosoś, śledź) i oleje rybne. Mniejsze ilości substancji znajdziemy w mięsie, podrobach i produktach mlecznych. Pozostałe 80% witaminy D wchłaniane jest przez skórę z promieniowania UVB.

Kwasy Omega-3 

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe Omega-3 mają wyjątkowo silne właściwości immunomodulacyjne i przeciwzapalne. Wpływają na funkcję leukocytów i trombocytów. Kwasy Omega-3 oddziałują na zmniejszenie aktywności cytokin prozapalnych. Działanie przeciwzapalne kwasów Omega-3 wykazano w stosunku do komórek serca, wątroby, nerek, mózgu, narządu wzroku, płuc. Regulując poziom komórek krwi, kwasy Omega-3 wspierają pracę układu krążenia i mają działanie przeciwzakrzepowe (redukują ryzyko przyklejania się płytek krwi do ścian naczyń krwionośnych). Do bogatych źródeł kwasów Omega-3 zaliczają się ryby morskie, nasiona, oleje roślinne i orzechy. 

Selen

Selen wpływa na poprawę aktywności komórek układu immunologicznego. Jego niedobór prowadzi m.in. do obniżenia poziomu limfocytów i zmniejszenia aktywności białych krwinek, co w konsekwencji osłabia odpowiedź immunologiczną organizmu na infekcje wirusowe lub bakteryjne, ale też komórki nowotworowe. Zbyt niska podaż selenu pogłębia procesy zapalne i przyczynia się do nasilenia rozpadu płytek krwi. Dziennie zapotrzebowanie na selen zależy od wieku i stanu zdrowia organizmu. Zdrowa osoba dorosła powinna przyjmować dziennie do 55 ug selenu. Zapotrzebowanie wzrasta w ciąży i wynosi do 220 ug. Najbogatszym źródłem selenu są produkty o wysokiej zawartości białka, czyli podroby, ryby, mleko i jego przetwory, a także produkty zbożowe. Wpływ na wysoką przyswajalność selenu mają witaminy: A, E i C. 

Cynk

Cynk wpływa na poziom białych krwinek i pobudza ich aktywność w przypadku infekcji. Podaż pierwiastka pomaga układowi immunologicznemu w prawidłowej odpowiedzi, a ponadto zmniejsza ryzyko zapadalności na infekcje wirusowe i bakteryjne. Zalecane dzienne spożycie cynku wynosi 11 mg dla mężczyzn i 8 mg dla kobiet. Warto wiedzieć, że chociaż nadmierna podaż cynku nie jest toksyczna, może hamować funkcje limfocytów. Głównym źródłem pierwiastka są mięso, podroby, ciemne pieczywo, kasza gryczana i sery podpuszczkowe. Wpływ na przyswajalność cynku ma spożywane wraz z nim białko zwierzęce. 

Żelazo

Żelazo jest istotnym pierwiastkiem dla zachowania właściwej funkcjonalności układu immunologicznego. Jego niedobór sprzyja zakażeniom bakteryjnym i infekcjom ogólnoustrojowym. Żelazo wpływa na aktywację leukocytów w przypadku infekcji, wspierając naturalną obronę organizmu przed patogenami. Pierwiastek jest również niezbędny do prawidłowej produkcji krwinek białych w szpiku kostnym. Dzienne zalecane spożycie żelaza wynosi 10 mg dla mężczyzn i 8 mg dla kobiet. Głównym źródłem pierwiastka jest mięso i jego podroby (szczególnie wątroba i nerki), a także produkty zbożowe [1]. 

Autorka: Emilia Kruszewska

Bibliografia

  1. E. Dymarska, A. Grochowalska, H. Krauss, Wpływ sposobu odżywiania na układ odpornościowy. Immunomodulacyjne działanie kwasów tłuszczowych, witamin i składników mineralnych oraz przeciwutleniaczy, „Nowiny Lekarskie” 2013, nr 82, s. 222–231.
  2. S. Bawa, D. Gajewska, J. Myszkowska-Ryciak, Zastosowanie diety śródziemnomorskiej w prewencji i leczeniu zespołu metabolicznego, „Kosmos. Problemy Nauk Biologicznych” 2010, nr 59, s. 345–354.
Oceń artykuł

O Autorze