14 czerwca 2022

Norma lutropiny oraz skutki jej nieprawidłowego poziomu we krwi

Wydzielana przez przysadkę mózgową lutropina jest hormonem niezbędnym do prawidłowej czynności wydzielniczej jajników i jąder. Właściwe stężenie estrogenów i testosteronu umożliwia partnerom zajście w ciążę. Sprawdź, jaki powinien być poziom lutropiny i co może wskazywać na jej niedobór.

LH – co to jest? Za co odpowiada?

Hormon luteinizujący (LH), zwany także lutropiną, to glikoproteina, wydzielana przez przedni płat przysadki mózgowej u każdego człowieka. Jego wydzielanie jest stymulowane przez gonadoliberyny (GnRH) powstające w podwzgórzu i hamowane zwrotnie przez hormony płciowe – estrogen u kobiet i testosteron u mężczyzn. 

Prawidłowy poziom lutropiny jest niezbędny do powstania pierwotnych komórek płciowych w gonadach (jajnikach i jądrach). U mężczyzn LH pobudza znajdujące się w jądrach komórki Leydiga do produkcji testosteronu. U kobiet stymuluje jajniki do wytwarzania hormonów steroidowych, reguluje długość cyklu menstruacyjnego i odpowiada za wystąpienie owulacji. Prawidłowe stężenie hormonu luteinizującego jest konieczne do rozwoju ciąży – pozwala powstałemu zarodkowi na implantację w macicy.

Norma LH u kobiet i mężczyzn

Poziom hormonu luteinizującego jest różny w zależności od płci, wieku i fazy cyklu menstruacyjnego u kobiet. Z uwagi na pulsacyjne wydzielanie lutropiny i zmienność jej stężenia w ciągu doby kolejne badania należy wykonywać zawsze o podobnej porze.

Wartości referencyjne LH u kobiet [1]:

  • w fazie folikularnej – 2–6 j./l,
  • podczas owulacji – 6–20 j./l,
  • w fazie lutealnej – 3–8 j./l,
  • po menopauzie > 30 j./l.

Wartości referencyjne LH u mężczyzn [1]:

  • przed pokwitaniem – 0,2–0,8 j./l,
  • po pokwitaniu – 0,8–8,3 j./l.

Hipogonadyzm – co to jest?

Zaburzenie czynności wydzielniczej jajników lub jąder (hipogonadyzm) może objawiać się nieprawidłowym wykształceniem drugo- i trzeciorzędowych cech płciowych oraz niepłodnością. 

Hipogonadyzm dzielimy na:

  • hipogonadyzm pierwotny – wynikający z pierwotnego zaburzenia czynności gonad. Obniżeniu stężenia hormonów płciowych towarzyszy wysokie stężenie hormonu luteinizującego,
  • hipogonadyzm wtórny – niskie stężenie hormonów płciowych wynika z obniżonej stymulacji przez hormony gonadotropowe (LH, FSH). Poziom LH jest w tym przypadku obniżony.

Niskie LH – przyczyny

Przyczyną hipogonadyzmu wtórnego mogą być schorzenia wrodzone (np. zespół Kallmana) lub nabyte, w których przebiegu uszkodzeniu ulega proces wytwarzania gonadotropin w podwzgórzu lub ich wydzielania przez przysadkę mózgową. Są to m.in.:

  • zapalenie, niedokrwienie, uraz lub nowotwór przysadki mózgowej,
  • urazy lub zmiany nowotworowe w podwzgórzu,
  • sarkoidoza,
  • anoreksja,
  • ciężkie choroby ogólnoustrojowe.

Wysokie LH – u kogo występuje?

Wysokie stężenie lutropiny stwierdza się w hipogonadyzmie pierwotnym.

Wrodzone przyczyny tego schorzenia to m.in.:

  • wady genetyczne (zespół Turnera),
  • brak wykształcenia jajników lub jąder,
  • wrodzony defekt wytwarzania estrogenów.

Choroby i stany nabyte przebiegające z hipogonadyzmem pierwotnym to:

  • hiperprolaktynemia,
  • przebyta kastracja,
  • przedwczesne wygaśnięcie czynności jajników,
  • uszkodzenie jajników lub jąder w wyniku stanu zapalnego, nowotworów, stosowania leków.

 

A: lek. Agnieszka Żędzian

Bibliografia

  1. B. Neumeister i in., Diagnostyka laboratoryjna – poradnik kliniczny, Wrocław 2013.
  2. A. Dembińska-Kieć, J. Naskalski (red.), Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej. Podręcznik dla studentów medycyny, Wrocław 2005.
  3. P. Gajewski, A. Szczeklik, Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2018, s. 1261–1291.
  4. D. Nedresky, G. Singh, Physiology, Luteinizing Hormone, “StatPearls Publishing; Treasure Island (FL)” 2021, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK539692/, dostęp: kwiecień 2022.