Co oznacza przezroczysty mocz? | Badania Krwi
28 listopada 2023

Przezroczysty mocz – skutek przewodnienia czy objaw poważnej choroby?

Artykuł napisany przez: Redakcja Diagnostyka
Konsultacja merytoryczna: Katarzyna Grzyś-Kurka
przezroczysty mocz

Przezroczysty mocz to typowa konsekwencja zbyt dużej ilości wypitych płynów w krótkim czasie. Organizm nie jest w stanie ich przyswoić – więc je wydala, aby nie doprowadzić do przewodnienia. Czasami jednak taka barwa moczu ma związek z poważnymi schorzeniami, takimi jak: nefropatia, ostra niewydolność nerek czy cukrzyca. Jeśli obawiasz się, że w Twoim przypadku zarówno wzmożone pragnienie, jak i zwiększone wydalanie moczu mogą mieć związek z chorobą, wykonaj podstawowe badania i skonsultuj wyniki z lekarzem.

Co wpływa na wygląd i skład moczu?

Mocz może mieć zabarwienie od przezroczystego po bursztynowy. Im bardziej jest rozrzedzony, tym jaśniejszy jest jego odcień (zawiera mniejsze stężenie barwnika urochromu).

Większość składu moczu stanowi mocznik, czyli końcowy produkt metabolizmu białka. W samym moczu czystego białka nie powinno jednak być. Jeśli się w nim znajduje, najczęściej jest to związane z kłębuszkowym zapalaniem nerek. Podobnie nie powinna być obecna w moczu glukoza – sugeruje ona cukrzycę.

Każdej doby zdrowy organizm wydala 600–1200 ml moczu. Co do zasady, im więcej przyjmiesz płynów, tym więcej ich wydalisz i tym mniejsze będzie zagęszczenie poszczególnych jego składników. Ponadto na parametry moczu wpływają także:

  • sposób odżywiania,
  • temperatura,
  • wilgotność powietrza,
  • stan fizjologiczny.

Przezroczysty mocz a ilość wypijanej wody

Uśrednione zapotrzebowanie dobowe na płyny wynosi 0,02 l/kg masy ciała. Stąd właśnie wynika zalecenie, aby każdego dnia wypijać 1,5–2 l wody. Miej jednak na uwadze, że są to wartości uśrednione. Jeśli wykonujesz ciężką pracę fizyczną, uprawiasz sport albo przebywasz w warunkach podwyższonej temperatury, zapotrzebowanie na wodę może wzrosnąć nawet dwukrotnie.

Nie jest prawdą, że picie wody w bardzo dużych ilościach jest korzystne. Może doprowadzić do przewodnienia. Jeśli nie przebywasz w ekstremalnych warunkach i nie pocisz się bardzo mocno, wypijanie 4 czy 6 litrów wody na dobę nie jest niczym pożądanym.

Im więcej wody będziesz pić, tym Twój mocz będzie jaśniejszy. Zwróć uwagę, jakie ma zabarwienie po przespanej nocy. Bursztynowy kolor to właśnie efekt dużego zagęszczenia barwnika. Jednak w ciągu dnia, gdy dużo piszesz, mocz najczęściej ma słomkowy odcień. Gdy natomiast będziesz pić blisko 3 litry wody na dobę, z pewnością przy każdej wizycie w toalecie będziesz oddawać niemal bezbarwny mocz. Jest to całkowicie naturalne i nie powinno Cię niepokoić.

Bezbarwny mocz a ostre uszkodzenie nerek

Ostre uszkodzenie nerek diagnozowane jest u 3–7% pacjentów przebywających w szpitalach. Wedle Kidney Disease: Improving Global Outcomes o chorobie może być mowa, gdy:

  • poziom kreatyniny wzrośnie o 0,3 mg/dl w ciągu 48 godzin lub o 50% w ciągu 7 dni,
  • ilość oddawanego moczu w ciągu 6 godzin spadnie do poziomu poniżej 0,5 ml/kg masy ciała.

Przy schorzeniu wewnątrznerkowym, związanym z uszkodzeniem struktury nerek (np. przez stosowane leki), dochodzi do zmniejszenia osmolarności moczu i jego niskiego zagęszczenia. W takiej wydalinie mało jest rozpuszczonych substancji. Dlatego też może być bardzo jasna, czy wręcz przezroczysta.

Mocz bezbarwny jak woda a nefropatia

Nefropatia to zaburzenie w funkcjonowaniu nerek, które jest następstwem innej choroby trawiącej organizm. Najczęściej diagnozowana jest nefropatia cukrzycowa. Choć podawanie diabetykom insuliny redukuje liczbę przypadków kończących się śpiączką hiperglikemiczną i śmiercią, to rodzi powikłania w postaci uszkodzenia nerek w następstwie pozapalnych zmian.

Głównym czynnikiem za to odpowiedzialnym jest utrzymujący się wysoki poziom glukozy (hiperglikemia). Ale nie tylko! Gdyby tylko hiperglikemia odpowiadała za cukrzycowe uszkodzenie nerek, wówczas wszyscy diabetycy zmagaliby się z tym problem. A tak nie jest. Istotne jest też rodzinne obciążenie ryzykiem rozwoju nadciśnienia, chorób kardiologicznych i chorób nerek.

Nefropatia może być powikłaniem stosowania dożylnych środków kontrastowych (nefropatia kontrastowa). Występuje u 1% populacji poddawanej diagnostyce, ale u aż 50% osób będących w grupie ryzyka (np. z obciążającym wywiadem rodzinnym).

Początkowemu stadium nefropatii nie towarzyszy skąpomocz. Niekiedy może wręcz wystąpić wielomocz. Mocz oddawany wówczas w dużych ilościach ma jasną barwę albo jest przezroczysty.

Bezbarwny mocz a cukrzyca

Cukrzyca typu 1. jest schorzeniem autoimmunologicznym, w którego przebiegu organizm niszczy komórki beta-trzustki odpowiedzialne za uwalnianie insuliny. Ze względu na upośledzenie wydzielania hormonu konieczne jest podawanie osobie chorej insuliny w formie zastrzyków.

Cukrzyca typu 2. (dotyczy ok. 90% wszystkich zachorowań na cukrzycę) wynika ze zmniejszonej wrażliwości tkanek na działanie insuliny lub z upośledzenia funkcji samej insuliny. To częste powikłanie nadwagi i otyłości, dlatego leczenie choroby wymaga dużej modyfikacji stylu życia i odżywiania.

Hiperglikemia (wysoki poziom glukozy we krwi), jaka towarzyszy nieleczonej cukrzycy, wywołuje wzmożone pragnienie i w związku z tym – wielomocz. Jeśli pijesz dużo wody – naturalnie mocz będzie jaśniejszy. W tym wypadku bezbarwnego moczu nie należy jednak traktować tylko jako skutku większej ilości wypijanej wody, bo może to być symptom cukrzycy. Nie bagatelizuj tego.

Przezroczysty mocz a moczówka prosta

Moczówka prosta jest schorzeniem, które polega na ograniczeniu zdolności organizmu do odpowiedniego zagęszczenia moczu. W efekcie więc wydalany jest mocz rozrzedzony (przezroczysty) i w dużych ilościach. Nie zmienia się to nawet w sytuacji wzmagającego się odwodnienia, kiedy naturalną reakcją obronną organizmu powinno być ograniczenie tego procesu. Wzmaga się też wyjątkowo silne pragnienie, co przekłada się na bardzo duże ilości wypijanej w ciągu doby wody. Może to wynikać z braku wazopresyny (hormonu antydiuretycznego) lub z jej niewystarczającej produkcji czy niewłaściwego działania, co stanowi konsekwencję zaburzeń w obrębie przysadki mózgowej lub podwzgórza. Inna przyczyna moczówki tkwi w nieadekwatnej reakcji nerek na zmiany stężenia wazopresyny.

Przezroczysty kolor moczu a stosowanie leków moczopędnych

Przyczyną przezroczystego moczu jest stosowanie diuretyków, czyli leków moczopędnych. Modyfikują one funkcje nerek, w efekcie czego wydalają więcej moczu i sodu. Niektóre diuretyki (np. osmotyczne) działają łagodnie – ich siła moczopędna nie przekracza 5%. Inne (np. tiazydy) mają umiarkowane oddziaływania – ich siła moczopędna wynosi 5–10%. Najsilniejsze są natomiast diuretyki pętlowe – ich siła moczopędna jest większa niż 15%.

Diuretyki stosowane są m.in. przy przewodnieniu, niewydolności serca i nerek, nadciśnieniu i marskości wątroby. Zwiększają ilość wydalanego moczu. Co za tym idzie – nie jest on mocno zagęszczony i tym samym staje się jaśniejszy, a wręcz bezbarwny.

Na czym polega diagnostyka bezbarwnego moczu i częstomoczu?

Przezroczysty mocz i częstomocz mogą mieć różne przyczyny. Dlatego też diagnostyka wymaga niejednokrotnie wykonania szeregu badań. Podstawą jest ogólne badanie moczu oraz poziomu kreatyniny. Pomocne może też się okazać oznaczenie poziomu elektrolitów i glukozy we krwi, wykonanie morfologii oraz diagnostyka obrazowa dla oceny kondycji nerek.

Wyniki skonsultuj z lekarzem rodzinnym. Jeśli zauważy on nieprawidłowości, skieruje Cię do odpowiedniego specjalisty. Jeśli będzie podejrzewał nieprawidłowości w obrębie nerek, wyśle Cię do nefrologa. Przy podejrzeniu cukrzycy zaleci konsultację z diabetologiem. Może się jednak okazać, że wszystkie wyniki będziesz mieć w normie, a przezroczysty odcień moczu to skutek zbyt dużej ilości wypijanej wody.

Autor: Katarzyna Grzyś-Kurka

Bibliografia

  1. Badanie ogólne moczu, https://szp.uwm.edu.pl/sites/default/files/download/202003/badanie_ogolne_moczu_2015_0.pdf, dostęp: 24.10.2023 r.
  2. S. Lines, Ostre uszkodzenie nerek, „Medycyna po Dyplomie” 2010, vol. 19, nr 5, s. 28–38.
  3. K. Pęczek, M. Nowicki, Diagnostyka różnicowa ostrego uszkodzenia nerek, „Varia Medica” 2017, t. 1, nr 1, s. 57–64.
  4. M. Wróbel, A. Szymborska-Kajanek i in., Nefropatia cukrzycowa jako problem interdyscyplinarny, „Przewodnik lekarz”, s. 62–67.
  5. J. Nóżka, Cukrzyca. Przyczyny, objawy, farmakoterapia. Choroby towarzyszące cukrzycy, „Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego” 2017, s. 1–11.
  6. M. Linshaw, Wrodzona nefrogenna moczówka prosta, „Pediatria po Dyplomie” 2010, vol. 14, nr 1, s. 54–63.
  7. G. Grześk, A. El-Essa, Współczesne diuretyki pętlowe, „Folia Cardiologica Excerpta” 2008, nr 3, s. 292–295.
Oceń artykuł

O Autorze