Skąd biorą się brodawki na szyi? Jak przebiega diagnostyka i leczenie?

Małe, miękkie wypustki na szyi często pojawiają się nagle i z czasem zaczynają przeszkadzać. Choć zwykle są niegroźne, ich obecność może budzić niepokój i wymagać konsultacji dermatologicznej. Skąd właściwie biorą się brodawki, czy zawsze mają podłoże wirusowe i w jaki sposób można je bezpiecznie usunąć? Sprawdź, jak wygląda diagnostyka i jakie metody leczenia są obecnie najskuteczniejsze.

Jakie są rodzaje brodawek na szyi?

Brodawki na szyi to dość częste zmiany skórne u osób dorosłych (czasem występują także u dzieci). Mogą mieć różną naturę – nie każda „brodawka” jest zakaźna. Oto najczęściej występujące rodzaje:

Jakie są przyczyny powstawania brodawek na szyi?

Brodawki wirusowe pojawiają się wskutek zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Do infekcji dochodzi najczęściej poprzez bezpośredni kontakt ze skórą osoby zarażonej lub pośrednio – przez dotykanie przedmiotów, których używał nosiciel wirusa (np. ręczników, ubrań, maszynek do golenia). Warto wiedzieć, że niektóre odmiany HPV powodują jedynie powstawanie łagodnych zmian skórnych (kurzajek), inne odpowiadają za brodawki narządów płciowych (kłykciny kończyste), a jeszcze inne mogą prowadzić do rozwoju groźnych nowotworów (m.in. raka szyjki macicy, prącia, odbytu czy raka skóry). 

Jak to się dzieje, że niektórzy mają brodawki, a inni nie? Wiele osób styka się z HPV, ale nie u wszystkich wystąpią zmiany skórne – dużo zależy od indywidualnej odporności organizmu. Do czynników zwiększających ryzyko rozwoju brodawek zalicza się m.in.:

• osłabienie układu odpornościowego – przewlekły stres, choroby obniżające odporność czy leczenie immunosupresyjne;
• mikrourazy, tarcie i wilgoć skóry – uszkodzona lub rozmiękczona skóra (np. przez pot, ocieranie ubraniem) stanowi otwartą bramę dla wirusa;
• czynniki hormonalne – zaobserwowano większą skłonność do powstawania brodawek przy zaburzeniach hormonalnych i w ciąży;
• predyspozycje genetyczne – w niektórych rodzinach występuje większa skłonność do brodawek;
• niedostateczna higiena – zaniedbywanie mycia rąk i ciała sprzyja gromadzeniu się drobnoustrojów na skórze i może zwiększać ryzyko rozprzestrzeniania się wirusa.

W przypadku włókniaków miękkich (niezakaźnych brodawek) mechanizm powstawania jest odmienny. Nie są one wywoływane przez wirusy, ale ich dokładna przyczyna nie została dotąd w pełni poznana. Często pojawiają się samoistnie u osób o określonych predyspozycjach genetycznych, pod wpływem zmian hormonalnych czy na skutek procesów starzenia.

Na czym polega diagnostyka brodawek na szyi?

Lekarz dermatolog ogląda zmianę przy pomocy dermatoskopu (specjalnej lupy) – to pozwala ocenić cechy zmiany i odróżnić brodawkę od innych zmian skórnych. W diagnostyce brodawek na szyi pomocne są następujące badania:

1. Test na obecność wirusa HPV – badanie laboratoryjne, które potwierdza lub wyklucza infekcję HPV. Nowoczesne testy HPV pozwalają także określić, z którym typem wirusa mamy do czynienia – czy jest to jeden z typów wysokoonkogennych (związanych z ryzykiem nowotworu), czy niskoonkogennych. Przykładowo, dostępne jest Badanie HPV 28 identyfikujące 28 typów wirusa brodawczaka ludzkiego, zarówno podtypy „łagodne” (m.in. te wywołujące kurzajki), jak i wysoko ryzykowne onkologicznie. Tego rodzaju test pozwala ocenić, czy zmiany na skórze mogą wynikać z infekcji HPV oraz czy nosicielstwo wirusa niesie za sobą podwyższone zagrożenie, np. ryzyko rozwoju raka szyjki macicy u kobiet.
2. Biopsja i badanie histopatologiczne – w sytuacji, gdy zmiana skórna ma niepokojący wygląd, lekarz może pobrać jej wycinek do analizy pod mikroskopem. Histopatolog potwierdzi, czy jest to zwykła brodawka, czy też np. zmiana nowotworowa. Biopsja bywa zlecana rzadko – głównie wtedy, gdy obraz kliniczny nie jest jednoznaczny lub brodawka szybko rośnie, ma nieregularny kształt/kolor itp.

Jak przebiega leczenie brodawek na szyi?

Większość brodawek, zwłaszcza wirusowych, nie ustępuje samoistnie u dorosłych – w przeciwieństwie do dzieci, u których nawet 50% kurzajek znika w ciągu pół roku. Dorośli zwykle decydują się na usunięcie brodawki ze względów estetycznych lub dla komfortu. W przypadku włókniaków czy brodawek łojotokowych również zaleca się ich likwidację, jeśli np. ulegają podrażnieniu lub krwawią po urazie. Sposób leczenia zależy od rodzaju i wielkości zmiany – powinien go dobrać lekarz dermatolog po ocenie stanu zdrowia pacjenta. Do najczęściej stosowanych metod usuwania brodawek należą:

• Krioterapia – wymrażanie zmiany przy użyciu ciekłego azotu. To szybki zabieg ambulatoryjny – zimny aplikator przykłada się do brodawki, powodując jej kontrolowane uszkodzenie i odpadnięcie po kilku-kilkunastu dniach. Krioterapia jest skuteczna zwłaszcza przy brodawkach wirusowych i łojotokowych, choć czasem wymaga powtórzenia (przy większych, opornych zmianach). Zabieg jest nieco odczuwalny (pieczenie, szczypanie), ale zwykle nie wymaga znieczulenia.
• Laseroterapia – usuwanie brodawki za pomocą wiązki lasera. Laser precyzyjnie niszczy zmienioną tkankę na niewielkiej głębokości, nie uszkadzając zdrowej skóry wokół. Metoda ta odznacza się wysoką skutecznością i małym ryzykiem powikłań – jest często wybierana do usuwania licznych brodawek naraz. Po zabiegu pozostaje niewielka ranka gojąca się zwykle bez blizny.
• Elektrokoagulacja i łyżeczkowanie – to zabieg chirurgiczny z zastosowaniem prądu. W znieczuleniu miejscowym dermatolog wycina lub wyskrobuje brodawkę (specjalnym skalpelem lub łyżeczką chirurgiczną), a następnie zamyka naczynia krwionośne i usuwa resztki zmiany za pomocą prądu elektrycznego. Rana goi się w ciągu 1–2 tygodni. Metoda ta bywa stosowana przy większych brodawkach oraz włókniakach.
• Leczenie farmakologiczne – w niektórych przypadkach lekarz zaleca środki miejscowe lub doustne. Dostępne są preparaty keratolityczne (złuszczające) – np. maści z kwasem salicylowym lub mocznikiem – które pomagają usunąć zrogowaciałą brodawkę warstwa po warstwie. Inną opcją są leki przeciwwirusowe i immunomodulujące (pobudzające układ odpornościowy) – np. kremy z imikwimodem, sinekatechinami z zielonej herbaty itp. Takie leczenie wspomaga organizm w zwalczaniu wirusa i zmniejsza ryzyko pojawienia się nowych zmian. Stosuje się je zwłaszcza przy brodawkach nawrotowych lub bardzo licznych, gdy zabiegi mechaniczne mogą okazać się niewystarczające.

Jak postępować przed i po zabiegu usunięcia brodawki? 

Ważne jest, by nie podrażniać brodawki przed usunięciem – nie należy jej drapać, wyciskać ani odrywać, ponieważ może to spowodować stan zapalny, zakażenie lub rozsianie wirusa. Przed planowanym zabiegiem lekarz może zalecić np. ochronę miejsca przed słońcem (promieniowanie UV), aby zmiana nie uległa dodatkowemu podrażnieniu. Po profesjonalnym usunięciu brodawki rana powinna być utrzymywana w czystości i zaopatrywana w sposób zalecony przez lekarza. Dzięki właściwej opiece pozabiegowej gojenie przebiega szybko i bez komplikacji.

Dlaczego nie powinno się usuwać brodawek na szyi samodzielnie?

Wiele osób próbuje pozbyć się brodawek domowymi sposobami. W aptekach dostępne są różne preparaty na kurzajki – maści, plastry z kwasem, aerozole zamrażające – a w internecie można przeczytać mnóstwo poradników, które polecają domowe sposoby takie jak okłady z czosnku czy cebuli.  

Jednak domowe metody nie rozwiązują problemu. Przykładowo, smarowanie brodawki sokiem z jaskółczego ziela (glistnika) czy oklejanie kurzajki taśmą klejącą to sposoby znane od lat, lecz nie ma dowodów na ich skuteczność. Co gorsza, samodzielne próby „wycięcia” czy wypalenia brodawki są niebezpieczne – łatwo o powstanie rany, zakażenie bakteryjne, trudno gojące się blizny, a w przypadku włókniaków – o silne krwawienie przy ich oderwaniu. Zamiast eksperymentować, lepiej zgłosić się do specjalisty, który postawi prawidłową diagnozę i bezpiecznie wykona zabieg.

Weryfikacja merytoryczna: lek. Wiktor Trela

Bibliografia

1. Błaszczyk-Kostanecka M. i in., Dermatologia w praktyce, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2020.
2. Zejfler A., Kompleksowa terapia problemów skórnych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018.
3. Borzęcki A. i in., Brodawczak naskórkowy w praktyce dermatologicznej. Klinika i leczenie, “Przegląd Dermatologiczny” 2013, 100, s. 96–101.

Oceń artykuł