23 września 2022

Skutki uboczne i wpływ tabletek antykoncepcyjnych na organizm kobiety

Antykoncepcja hormonalna powszechnie jest stosowana od lat 60. XX wieku. Szacuje się, że z tego rodzaju zabezpieczenia korzysta około 100 milionów kobiet na świecie. Od lat 90. XX wieku antykoncepcja doustna jest przedmiotem wielu badań i jej długofalowego wpływu na organizm człowieka. Jakie skutki uboczne powoduje stosowanie tabletek antykoncepcyjnych? 

Tabletki antykoncepcyjne a skutki uboczne 

Szacuje się, że około 100 milionów kobiet na świecie przyjmuje antykoncepcję doustną. Najczęściej po tę formę zabezpieczenia sięgają kobiety w wieku od 25 do 34 lat. Większa część kobiet stosuje tabletki nieprzerwanie przez 1–5 lat. Zauważalny jest również spadek liczby pacjentek sięgających po antykoncepcję hormonalną. Wynika to z obawy przed wystąpieniem skutków ubocznych w postaci tymczasowych dolegliwości, a nawet groźnych chorób. Brak dostatecznej liczby badań i niejednoznaczność wyników w kwestii niektórych skutków ubocznych stosowania tabletek antykoncepcyjnych wskazuje na konieczność dalszego i dokładniejszego analizowania tematu oddziaływania syntetycznych hormonów na organizm kobiety. 

Skutki uboczne stosowania tabletek antykoncepcyjnych

Przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych (jak każdego leku) obarczone jest ryzykiem rozwoju wielu działań niepożądanych. Zawarte w preparatach hormony nie tylko oddziałują na układ płciowy, ale też mają wpływ na cały organizm kobiety. Jednym z najczęściej występujących skutków ubocznych, którym obarczona jest duża grupa pacjentek, okazuje się wzrost ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Do najpoważniejszych działań niepożądanych należy natomiast wzrost ryzyka zachorowalności na nowotwory, szczególnie raka szyjki macicy i raka gruczołów sutkowych. Naukowcy wskazują ponadto na równie niebezpieczny skutek uboczny, jakim są zaburzenia w gospodarce węglowodanowo-lipidowej.

W tym miejscu należy podkreślić, iż istnieje szereg przeciwwskazań do przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych. Przed zastosowaniem środków pacjentka powinna przeprowadzić wiele badań laboratoryjnych, m.in. z uwzględnieniem poziomu glukozy we krwi (stężenie glukozy pozwala określić prawidłowość pracy układu hormonalnego).

Pozostałe najczęściej diagnozowane skutki uboczne stosowania tabletek antykoncepcyjnych przedstawiają się następująco:

  • układ pokarmowy – kamica pęcherzyka żółciowego, przyrost masy ciała, ból brzucha, nudności, wymioty;
  • układ nerwowy – zawroty i ból głowy, przewlekłe zmęczenie, udar mózgu, zespół cieśni nadgarstka, stany depresyjne;
  • układ moczowo-płciowy – przewlekłe infekcje pochwy, zaburzenia popędu płciowego, bolesność gruczołów sutkowych lub całych piersi, krwawienia międzymiesiączkowe;
  • układ sercowo-naczyniowy – choroba zakrzepowo-zatorowa, zawał mięśnia sercowego, nadciśnienie tętnicze. 

Wpływ tabletek antykoncepcyjnych na skórę

Tabletki antykoncepcyjne ze względu na zawarte w nich hormony stosowane są w leczeniu wielu chorób dermatologicznych. Jedną z takich substancji są estrogeny, które biorą bezpośredni udział w funkcjonowaniu skóry. Hormony te utrzymują prawidłowy poziom nawilżenia i grubości skóry, opóźniają procesy starzenia i minimalizują ich widoczność. Niedobór estrogenów przyczynia się m.in. do spadku ilości kolagenu w skórze, co skutkuje wiotkością, brakiem elastyczności i nadmierną suchością skóry. Pozytywnym skutkiem działania estrogenów jest wzmacnianie procesów regeneracji skóry, szczególnie w przebiegu chorób zapalnych. Estrogeny mają również pozytywny wpływ na kondycję włosów. Sprawiają, że te stają się bardziej lśniące, gęste i mocniejsze. Dlatego też tabletki mogą być użyte w terapii łysienia androgenowego. Wadą takiej terapii jest działanie czasowe. Po odstawieniu preparatów problem nadmiernej utraty włosów nawraca. Hormonalne środki antykoncepcyjne są krótkotrwale stosowane również w przebiegu leczenia trądziku pospolitego.

Regularne zażywanie antykoncepcji hormonalnej wiąże się z występowaniem szeregu skutków ubocznych, również o podłożu dermatologicznym. W toku badań jest wpływ środków hormonalnych na rozwój czerniaka. Badania z lat 90. XX wieku wskazują na zwiększenie ryzyka zachorowalności na skutek 5-letniego przyjmowania antykoncepcji hormonalnej. Najnowsze badania natomiast nie potwierdzają tej teorii, ale też jej nie zaprzeczają. 

Do innych działań niepożądanych doustnych środków hormonalnych zaliczane są: 

  • skłonność do przewlekłych obrzęków skóry;
  • hiperpigmentacja;
  • zwiększone ryzyko rozwoju rumienia guzowatego; 
  • porfiria skórna późna; 
  • rogowacenie ciemne; 
  • suchość skóry, 
  • łojotok;
  • fotoalergia; 
  • zwiększenie wrażliwości skóry;
  • przebarwienia skórne;
  • nadmierne wypadanie włosów;
  • rozdwajanie paznokci.

 

Autor: Emilia Kruszewska

Weryfikacja merytoryczna: lek. Agnieszka Żędzian 

Bibliografia

  1. M. Stuła, B. Strzelec, J. Gawryś, Wpływ doustnych środków antykoncepcyjnych na stan skóry, „Kosmetologia Estetyczna” 2019, nr 1, vol. 8, s. 65–70.
  2. M. Król, Wpływ antykoncepcji hormonalnej na organizm kobiety, „Kosmetologia Estetyczna” 2018, nr 3, vol.7, s. 289–294.