14 czerwca 2022

Toxoplasma gondii IgG – kto powinien wykonać badanie?

Toksoplazmoza, czyli zakażenie pasożytem wewnątrzkomórkowym Toxoplasma gondii, zwykle przebiega bezobjawowo i pozostawia odporność na całe życie. U części osób może jednak powodować zapalenie mózgu, płuc, serca czy naczyniówki. Szczególnie niebezpieczną postacią choroby jest toksoplazmoza wrodzona, dlatego badania serologiczne są zalecane u wszystkich kobiet ciężarnych.

Czym jest toksoplazmoza?

Toksoplazmoza jest chorobą wywołaną przez wewnątrzkomórkowego pasożyta Toxoplasma gondii. Do zarażenia oocystami dochodzi drogą pokarmową, w wyniku spożycia surowego mięsa, niedomytych, surowych warzyw lub podczas pracy w ogródku. Źródłem oocyst jest kał kotów – w przewodzie pokarmowym tych zwierząt zachodzi cykl płciowy pasożyta. W większości badań nie stwierdzono jednak zwiększenia ryzyka zakażenia toksoplazmozą u hodowców kotów.

Toksoplazmoza – przebieg choroby

Zakażenie Toxoplasma gondii ma najczęściej przebieg bezobjawowy i zwykle pozostawia odporność na całe życie. Jego reaktywacja jest możliwa u osób z obniżoną odpornością (m.in. w zespole nabytego niedoboru odporności AIDS czy w trakcie leczenia immunosupresyjnego). Objawy toksoplazmozy to m.in.:

  • zmiany skórne – wysypka plamisto-grudkowa,
  • limfadenopatia (powiększenie węzłów chłonnych),
  • gorączka, bóle mięśni, pogorszenie samopoczucia, osłabienie,
  • zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego,
  • zmiany w narządzie wzroku – zapalenie naczyniówki i siatkówki,
  • zapalenie płuc,
  • zapalenie mięśnia sercowego.

Zarażenie Toxoplasma gondii kobiety ciężarnej może prowadzić do toksoplazmozy wrodzonej u dziecka. Jeśli dojdzie do niego w pierwszej połowie ciąży, jest szczególnie niebezpieczne dla płodu – powoduje wystąpienie wad rozwojowych i może skutkować poronieniem. Toksoplazmoza wrodzona u dzieci objawia się m.in. poważnym uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego i narządu wzroku (triada Sabina-Pinkertona: wodogłowie lub małogłowie, zapalenie siatkówki-naczyniówki  i zwapnienia śródmózgowe), drgawkami, żółtaczką i powiększeniem wątroby.

Toxoplasma gondii IgG – test

Diagnostyka serologiczna toksoplazmozy polega na oznaczeniu miana przeciwciał w różnych klasach (IgM, IgG, IgA). Przeciwciała Toxoplasma gondii IgM i IgA są wytwarzane w ostrej fazie zakażenia pasożytem. Pojawiają się po 2–3 tygodniach i stopniowo zanikają w ciągu 6 miesięcy. Przeciwciała w klasie IgG są wytwarzane później i osiągają najwyższe miano około 3 miesiąca od zakażenia. Po kilku miesiącach poziom IgG maleje, ale przeciwciała pozostają zwykle wykrywalne do końca życia. 

Kto powinien wykonać badanie?

Oznaczenie przeciwciał IgG przeciwko Toxoplasma gondii jest szczególnie zalecane kobietom planującym ciążę oraz spodziewającym się dziecka. Wynik dodatni oznacza odporność na zakażenie toksoplazmozą. Kobiety z wynikiem ujemnym muszą poddawać się w trakcie ciąży kolejnym badaniom serologicznym. Diagnostyka toksoplazmozy wrodzonej u noworodka jest procesem skomplikowanym, ponieważ dziecko otrzymuje przeciwciała odpornościowe przez łożysko od matki – interpretacja wyniku IgG musi to uwzględniać.

Wykonanie testu Toxoplasma gondii IgG jest też wskazane u osób z objawami toksoplazmozy (m.in. zapaleniem naczyniówki, siatkówki) i czynnikami ryzyka zakażenia (praca w ogrodzie, spożywanie surowego mięsa).

 

Autor: lek. Agnieszka Żędzian

Bibliografia

  1. J. Cianciara, J. Juszczyk, Choroby zakaźne i pasożytnicze, Lublin 2012, s. 651–659.
  2. B. Neumeister i in., Diagnostyka laboratoryjna – poradnik kliniczny, Wrocław 2013, s. 765–766.