Woda w uchu – jak się jej pozbyć? Do czego może doprowadzić?

Uczucie chlupania lub zatkania w uchu po pływaniu czy prysznicu to dość częsty problem. Zwykle udaje się samodzielnie usunąć wodę z ucha prostymi metodami. Jednak – jeśli płyn nie wypłynie – może dojść do rozwoju zapalenia ucha. Dowiedz się, jak bezpiecznie pozbyć się wody z ucha, czego nie robić i w jakich sytuacjach trzeba zgłosić się do lekarza.

Skąd bierze się woda w uchu?

Najczęściej woda dostaje się do przewodu słuchowego zewnętrznego podczas kąpieli, prysznica lub pływania. Normalnie wycieka ona samoistnie, gdy przechylimy głowę, ale czasem niewielka ilość płynu może utknąć w uchu – zwłaszcza jeśli w kanale słuchowym zalega woskowina, która zatrzymuje wodę.

Wrażenie płynu w uchu mogą dawać też inne sytuacje, np.:

• nagromadzona woskowina (czop woszczynowy) – gdy zatyka przewód słuchowy, pacjent może odczuwać pełność w uchu i przy poruszaniu głową słyszeć odgłos przesuwającej się woskowiny – często mylony z wodą;
• wysięk przy zapaleniu ucha środkowego – po przebytym zapaleniu ucha środkowego u niektórych osób utrzymuje się płyn (wysięk) za błoną bębenkową. Daje to uczucie zatkanego ucha i pogorszenia słuchu, choć nie jest to woda z zewnątrz, a płyn zapalny.

Zaleganie płynu najczęściej dotyczy jednak przewodu słuchowego zewnętrznego. Objawia się uczuciem zatkania ucha, przelewaniem przy ruchach głową oraz nieco przytępionym słuchem w tym uchu. Zwykle nie powoduje bólu – jeśli ból się pojawia, może świadczyć o rozwijającym się zapaleniu.

Czy woda w uchu jest groźna? Zapalenie ucha jako powikłanie wody w uszach

Sama obecność czystej wody w kanale słuchowym nie jest niebezpieczna, o ile uda się ją szybko usunąć. Jednak w niektórych przypadkach – szczególnie gdy woda zalega w uchu przez dłuższy czas – może dojść do powikłań, najczęściej zapalenia ucha zewnętrznego. Dzieje się tak, gdy wilgotne środowisko sprzyja namnażaniu bakterii lub grzybów na skórze przewodu słuchowego. Bariera ochronna, jaką stanowi naturalna warstwa woskowiny, zostaje wypłukana, a mikroorganizmy łatwiej penetrują skórę, powodując stan zapalny. Najbardziej narażone są osoby regularnie korzystające z basenów, saun lub uprawiające sporty wodne.

Objawy zapalenia ucha zewnętrznego to przede wszystkim ból nasilający się przy dotykaniu małżowiny usznej, uczucie zatkania, świąd oraz czasem wyciek z ucha (jasny lub ropny). W początkowej fazie choroby może też wystąpić uczucie pełności w uchu lub pogorszenie słuchu. Stan zapalny może obejmować jedynie zewnętrzną część przewodu słuchowego, ale jeśli nie zostanie odpowiednio leczony, może się rozprzestrzenić i powodować poważniejsze dolegliwości. W niektórych przypadkach pojawia się także stan podgorączkowy lub powiększenie węzłów chłonnych w okolicy ucha.

Jeśli zauważysz u siebie takie objawy, jak najszybciej zgłoś się do lekarza. Nieleczone zapalenie ucha zewnętrznego może się nasilać – ból ucha staje się intensywny, obrzęk może całkowicie zamknąć przewód słuchowy, a infekcja może się rozprzestrzenić.

Jak bezpiecznie usunąć wodę z ucha? Domowe sposoby

Gdy poczujesz, że do ucha nalała się woda, wypróbuj następujące metody.

1. Przechylenie i potrząśnięcie głową – przechyl głowę na bok (ucho zatkane wodą skieruj w dół) i delikatnie pociągnij płatek ucha w różnych kierunkach. Skocz kilka razy na jednej nodze, potrząsając jednocześnie głową – często to wystarczy, by woda wyciekła.
2. Metoda próżniowa (ręką) – przechyl głowę tak, by zatkane ucho było skierowane do dołu. Dociśnij szczelnie dłoń do ucha, a następnie szybko ją odsuń – wytworzy to efekt „przyssawki” i może wyciągnąć wodę na zewnątrz.
3. Suszenie ciepłym powietrzem – jeśli powyższe sposoby nie pomagają, możesz ostrożnie użyć suszarki do włosów. Ustaw letni strumień powietrza i trzymaj suszarkę kilkanaście centymetrów od ucha, kierując podmuch pod kątem (nie bezpośrednio do środka!). Ciepłe powietrze wspomoże parowanie wody – susz przez pół minuty, robiąc przerwy.
4. Ziewanie, poruszanie żuchwą – wykonuj ruchy żuchwą (otwieranie i zamykanie ust, ziewanie, żucie na niby) – pomagają one udrożnić trąbkę słuchową i czasem zmieniają ciśnienie w uchu, co ułatwia wypłynięcie wody.

Czego nie wolno robić?

Nie wkładaj patyczków higienicznych, palców ani żadnych przedmiotów głęboko do ucha, próbując je „osuszyć”. Grozi to wepchnięciem wody (i woskowiny) jeszcze głębiej, a nawet uszkodzeniem ucha. Unikaj też wpuszczania do ucha niesprawdzonych płynów (np. alkoholu czy oliwki) bez konsultacji – niektóre domowe pomysły mogą podrażnić skórę przewodu słuchowego.

Zwykle zastosowanie powyższych metod powoduje wypłynięcie wody i ustąpienie nieprzyjemnych objawów. Po kąpieli zawsze warto osuszyć dokładnie uszy (na przykład delikatnie przykładając róg ręcznika do ujścia przewodu słuchowego i pochylając głowę).

Kiedy udać się do lekarza?

Jeśli mimo domowych prób wciąż czujesz wodę w uchu, gdy pojawi się ból, wydzielina lub znaczne upośledzenie słuchu – zgłoś się do lekarza laryngologa. Lekarz sprawdzi w otoskopie, czy woda faktycznie zalega, czy przyczyną objawów jest np. czop woskowiny albo rozwijająca się infekcja.

W przypadku stwierdzenia zapalenia ucha zewnętrznego (ucha pływaka) zwykle stosuje się miejscowe krople z antybiotykiem i steroidem, które zwalczają zakażenie i zmniejszają stan zapalny. Czasem przed ich podaniem lekarz musi oczyścić przewód słuchowy z woskowiny i wydzieliny.

Przy podejrzeniu poważniejszej infekcji można wykonać wymaz z ucha (bad. bakteriologiczne) – pobrany materiał jest analizowany pod kątem obecności bakterii chorobotwórczych i ich wrażliwości na antybiotyki. Takie badanie pomaga dobrać odpowiednie leczenie, zwłaszcza przy nawracających lub trudnych infekcjach ucha.

Aby zapobiec problemom, staraj się usuwać wodę z uszu od razu po kąpieli. Wykorzystuj bezpieczne metody (pochylenie głowy, delikatną „pompę” dłonią, suszarkę na niskim cieple), unikaj manipulowania patyczkami wewnątrz ucha. Zaleganie wody może prowadzić do bolesnej infekcji, dlatego jeśli czujesz dyskomfort w uchu, który nie mija lub nasila się, jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.

Bibliografia

1. B. Latkowski, Otorynolaryngologia – podręcznik dla studentów i specjalizujących się lekarzy, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2017.
2. G. Grevers, H. Iro, R. Probst, Otolaryngologia, Wydawnictwo Edra Urban & Partner, Wrocław 2020.
3. J. Olszewski, Otorynolaryngologia, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2022.
4. Świat Słuchu, Płyn w uchu – podpowiemy, co zrobić!, https://www.swiatsluchu24.pl/plyn-w-uchu-podpowiemy-co-zrobic/ [dostęp 06.2025].
5. J. Kuczkowski, Aktualne problemy w rozpoznawaniu i leczeniu ostrego i wysiękowego zapalenia ucha środkowego, https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/viewFile/17972/14173 [dostęp 06.2025].

Oceń artykuł