22 lipca 2022

Wpływ alkoholu na zdrowie organizmu

Nadmierne spożywanie alkoholu niesie destrukcyjne skutki nie tylko dla organizmu, ale też w sferze społecznej i zawodowej. Częste upijanie się prowadzi do choroby alkoholowej, a ta do uszkodzenia układów i narządów. Osoby w nadmiarze sięgające po alkohol cierpią z powodu chorób serca, wątroby, trzustki. Jak rozwija się choroba alkoholowa? 

Czym jest choroba alkoholowa?

Częste spożywanie alkoholu prowadzi do rozwoju choroby alkoholowej. Rozwija się ona w czterech etapach.

  1. Etap wstępny – wstępna faza może trwać nawet do kilku lat i polega na stopniowym wzroście tolerancji na napoje alkoholowe. W etapie wstępnym choroby alkoholowej pojawia się chęć wypicia alkoholu dla przyjemności lub w celu złagodzenia przykrych doświadczeń i złego samopoczucia. 
  2. Etap ostrzegawczy – to czas, w którym po wypiciu alkoholu pojawiają się luki w pamięci. 
  3. Etap krytyczny – chory traci kontrolę nad piciem, a alkohol kojarzy z przyjemnością. Szuka okazji do wypicia, a jeśli ich nie ma, tworzy je sam, np.: zły dzień, zła pogoda, samotne oglądanie filmu, sukces w pracy, dobry humor.
  4. Etap przewlekły – to stan, w którym chory wpada w wielodniowe ciągi alkoholowe, a wypicie napoju wyskokowego jest niezbędne do normalnego funkcjonowania. 

Objawy choroby alkoholowej:

  • uczucie silnego pragnienia lub konieczności wypicia alkoholu; 
  • niemożność powstrzymania się od picia, również w stanie silnego upojenia; 
  • trudność w ograniczeniu wypijanego alkoholu i postawieniu granic; 
  • coraz wyższa tolerancja na alkohol; 
  • objawy zespołu abstynencyjnego (pojawiają się w stanie trzeźwości): drżenie rąk, niepokój, majaczenie pod nosem, nerwowość, biegunka, bezsenność, skurcze mięśni, wzmożona potliwość, szybsze bicie serca;
  • zaprzeczanie konieczności picia. 

Skutki picia alkoholu

Skutki nadużycia alkoholu są dotkliwe nie tylko dla chorego, ale też dla jego rodziny, środowiska społecznego i zawodowego. Szacuje się, że nawet kilka milionów Polaków żyje w rodzinach, w których występuje problem nadużywania alkoholu, z czego nawet dwa miliony dzieci cierpi z powodu alkoholizmu rodzica. 

Społeczne skutki nadużywania alkoholu:

  • problemy w pracy; 
  • przemoc w rodzinie;
  • zaniedbanie dzieci; 
  • demoralizacja;
  • ubóstwo; 
  • niemożność utrzymania normalnych kontaktów z ludźmi; 
  • kłopoty z prawem; 
  • wypadki drogowe.

Zdrowotne skutki nadużywania alkoholu:

  • zaburzenia krążenia; 
  • zaburzenia układu trawiennego; 
  • zaburzenia układu nerwowego; 
  • zaburzenia funkcjonowania jelit; 
  • upośledzenie wchłaniania pokarmów; 
  • upośledzenie funkcji wątroby i trzustki; 
  • problemy z logicznym myśleniem i koncentracją; 
  • zaburzenia równowagi; 
  • nadciśnienie; 
  • pogorszenie ostrości wzroku; 
  • arytmia serca; 
  • bezdech senny;
  • cukrzyca; 
  • zakrzepica; 
  • nowotwory. 

Najgroźniejszym skutkiem alkoholizmu jest zgon. Długość życia osoby uzależnionej jest nawet o 15 lat krótsza niż osoby zdrowej. Śmierć z powodu choroby alkoholowej często ma charakter nagły, np. w wypadku komunikacyjnym, w wyniku upadku, utonięcia, zawału serca, śpiączki cukrzycowej, wylewu.

Alkohol a wątroba i trzustka

Wątroba to jeden z najważniejszych organów układu pokarmowego. Odpowiedzialna jest m.in. za detoksykację i rozkład szkodliwych substancji, również tych pochodzących z alkoholu. Spożywany w nadmiarze napój procentowy upośledza prawidłowe funkcjonowanie organu i sprzyja rozwojowi komórek zapalnych. Jedną z poważnych, patologicznych konsekwencji nadużywania alkoholu jest marskość wątroby. W jej przebiegu dochodzi do powstawania przeciwciał skierowanych przeciwko zdrowym komórkom organu. Autodestrukcja może prowadzić nawet do niewydolności narządu. Spożywany w nadmiarze alkohol przyczynia się również do wzrostu przepuszczalności bariery jelitowej, w wyniku czego dochodzi do uwalniania bakterii jelitowych. Patogeny pobudzają namnażanie wolnych rodników, co sprzyja rozwojowi stanów zapalnych i włóknieniu wątroby. Alkohol wzmaga stres oksydacyjny narządu i drastycznie obniża stężenie magazynowanych składników odżywczych. Powstałe niedobory witaminy A zaburzają procesy metabolizmu i sprzyjają rozwojowi wielu chorób organu, m.in. gruczolaków, guzów, żółtaczki.

Nadmierne i długotrwałe spożywanie alkoholu szczególnie destrukcyjnie działa na trzustkę. Alkohol odpowiedzialny jest za około 60% przypadków ostrego zapalenia trzustki. Aż w 90% przypadków napoje alkoholowe mogą prowadzić do przewlekłego zapalenia organu, które jest jedną z głównych przyczyn nowotworu trzustki. Alkohol przyczynia się do wzrostu czynności narządu, który zaczyna produkować w nadmiarze enzymy pokarmowe. W konsekwencji dochodzi do zaczopowania przewodów trzustkowych, a te zatkane przestają prawidłowo odprowadzać sok trzustkowy. Zalegająca ciecz prowadzi do rozwoju stanów zapalnych komórek, a nawet do ich martwicy. W wyniku nadmiernego spożywania alkoholu dochodzi również do wzmożonej produkcji kolagenu typu I i III oraz laminy, które w nadmiarze prowadzą do zwłóknienia struktury trzustki.

Wpływ alkoholu na przewód pokarmowy 

Alkohol poważnie zaburza zachodzące procesy trawienia i motorykę przewodu pokarmowego, m.in. obniża wchłanialność substancji odżywczych (witamin z grupy B, aminokwasów, wapnia). Zmniejszając ilość wydzielanej przez ślinianki śliny, obniża jakość trawienia węglowodanów, co sprzyja m.in. chorobom zębów i przyzębia. Osoby często sięgające po alkohol narażone są na rozwój refluksu przełykowego, który powstaje w wyniku uszkodzenia błony śluzowej przełyku.

 

Autor: Emilia Kruszewska

Weryfikacja merytoryczna: lek. Agnieszka Żędzian

Bibliografia

  1. O. Bąbała i in., Alkohol a zdrowie, „Kosmos. Problemy Nauk Biologicznych” 2011, t. 60, nr 1–2, s. 189–194.
  2. A. Ryszkowski i in., Objawy i skutki nadużywania alkoholu, „Journal of Clinical Healthcare” 2015, s. 2–6.