Jak interpretować wynik proteinogramu? - Badania Krwi
29 grudnia 2023

Proteinogram – kiedy należy wykonać badanie i jak interpretować wyniki?

Artykuł napisany przez: Magdalena J
obrazek przedstawiający proteinogram

W zdrowym funkcjonowaniu organizmu ludzkiego niezbędne jest właściwe dostarczanie białka. Różnorodne rodzaje białek znajdują się we krwi, a ich ilość i proporcje mogą być oceniane za pomocą badania znanego jako proteinogram. Dlaczego warto je wykonać? Jakie są kluczowe normy i jak poprawnie odczytywać uzyskane wyniki?

Co to jest proteinogram?

Proteinogram to badanie diagnostyczne, które umożliwia analizę frakcji białek w osoczu krwi i pozwala na ocenę stanu zdrowia organizmu oraz identyfikację potencjalnych zaburzeń metabolicznych. Proteiny są niezbędnymi składnikami organizmu, pełniącymi szereg ważnych funkcji, takich jak: transport substancji, odporność czy utrzymanie ciśnienia osmotycznego krwi.

Kiedy należy wykonać badanie?

Proteinogram może być zalecany w różnych sytuacjach i dla różnych grup pacjentów. Istnieje jednak kilka głównych wskazań do przeprowadzenia tego badania.

Niespecyficzne objawy zdrowotne

Proteinogram może być zalecany w przypadku występowania niespecyficznych objawów, takich jak: zmęczenie, utrata masy ciała, bóle stawów czy osłabienie, które nie mają jednoznacznej przyczyny. Analiza frakcji białek może dostarczyć informacji pomocnych w diagnozie różnych schorzeń.

Monitorowanie leczenia

Pacjenci leczeni na przykład na choroby nowotworowe czy schorzenia układu krążenia mogą podlegać regularnym badaniom proteinogramu. To pozwala na ocenę skuteczności terapii i ewentualne dostosowanie planu leczenia.

Przygotowanie do operacji

Proteinogram może być zalecany przed planowaną operacją. To ważne, ponieważ poziomy białek mogą wpływać na proces gojenia się ran i regenerację tkanek.

Choroby wątroby

Badanie proteinogramu jest często wykonywane w przypadku podejrzenia chorób wątroby, ponieważ wątroba jest głównym miejscem syntezy wielu białek.

Nadciśnienie tętnicze

Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym mogą mieć zalecenie wykonania proteinogramu, szczególnie w przypadku występowania obrzęków. Jeśli masz wątpliwości, czy należy wykonać badanie w Twoim przypadku, najlepiej skonsultuj się ze swoim lekarzem prowadzącym.

Proteinogram – normy

Interpretacja wyników proteinogramu wymaga porównania uzyskanych wartości z normami referencyjnymi. Należy pamiętać, że normy te mogą się różnić w zależności od laboratorium. Ogólnie jednak proteinogram obejmuje różne frakcje białek, takie jak: albuminy, globuliny alfa i beta, a także immunoglobuliny.

  1. Albuminy: stanowią największą frakcję białek w osoczu krwi i utrzymują ciśnienie osmotyczne. Normy albumin wynoszą zazwyczaj od 3,5 do 5,0 g/dL.
  2. Globuliny: dzielą się na globuliny alfa, beta i gamma. Ich normy mogą różnić się w zależności od laboratorium. Globuliny alfa i beta są syntetyzowane głównie przez wątrobę, a normy wynoszą odpowiednio około 0,2-0,6 g/dL i 0,7-1,1 g/dL. Globuliny gamma to głównie immunoglobuliny, a normy wynoszą około 0,5-1,6 g/dL.

Proteinogram – wskazania

Badanie proteinogramu jest niezwykle istotne w wielu sytuacjach klinicznych, w których precyzyjna ocena frakcji białek może dostarczyć cennych informacji diagnostycznych. Są to m.in.:

  1. Choroby nowotworowe: proteinogram stanowi ważne narzędzie w diagnostyce chorób nowotworowych. W przypadku obecności nowotworu, zwłaszcza złośliwego, dochodzi do nieprawidłowych zmian w składzie białek krwi. Zwiększone stężenie globulin, zwłaszcza frakcji gamma, może wskazywać na obecność procesu nowotworowego, co pozwala na szybką interwencję i rozpoczęcie odpowiedniego leczenia.
  2. Choroby wątroby: badanie proteinogramu jest kluczowe przy podejrzeniu chorób wątroby. Wątroba pełni kluczową funkcję w syntezie wielu białek, w tym albumin, globulin alfa i beta. Niedobory tych frakcji białkowych mogą świadczyć o zaburzeniach funkcji wątroby, co umożliwia wczesne wykrycie i skierowanie pacjenta na dalsze badania czy leczenie.
  3. Choroby układu odpornościowego: proteinogram jest stosowany w diagnostyce schorzeń związanych z układem odpornościowym. Immunoglobuliny, zwłaszcza frakcja gamma, odgrywają kluczową rolę w odporności organizmu na infekcje. Nieprawidłowe poziomy immunoglobulin mogą świadczyć o defektach immunologicznych lub o nadmiernej aktywności układu odpornościowego, co wymaga specjalistycznej diagnostyki i leczenia.
  4. Choroby nerek: proteinogram jest stosowany przy ocenie funkcji nerek. W przypadku uszkodzenia nerek dochodzi do nadmiernego wydalania białek, zwłaszcza albumin, co jest zauważalne w badaniu proteinogramu. To zastosowanie umożliwia szybką identyfikację problemów z nerkami i podejmowanie działań mających na celu ich ochronę.
  5. Monitorowanie leczenia: regularne wykonywanie proteinogramu jest istotne w monitorowaniu skuteczności leczenia, zwłaszcza w przypadku chorób przewlekłych, takich jak choroby autoimmunologiczne czy nowotwory. Dynamiczne zmiany w składzie białek krwi pozwalają na dostosowanie terapii, kontrolowanie postępów i unikanie potencjalnych powikłań.

Warto podkreślić, że proteinogram to nie tylko narzędzie diagnostyczne, ale również element monitorowania zdrowia pacjenta w kontekście terapii. Jego regularne stosowanie pozwala na szybką reakcję na zmiany w organizmie, co jest kluczowe dla skuteczności leczenia i utrzymania zdrowia.

Jak przygotować się do proteinogramu?

Przed przystąpieniem do badania proteinogramu istnieje kilka istotnych kroków, które należy podjąć, aby uzyskać najdokładniejsze wyniki i ułatwić pracę personelowi medycznemu.

Przede wszystkim skonsultuj się z lekarzem. Może on dostarczyć informacji dotyczących konieczności przeprowadzenia tego badania, wskazać na ewentualne specjalne przygotowania, biorąc pod uwagę Twoją sytuację zdrowotną.

Jeśli przyjmujesz jakiekolwiek leki, nawet te dostępne bez recepty, poinformuj o tym personel medyczny. Niektóre leki mogą wpływać na wyniki badania, dlatego ważne jest, aby lekarz mógł uwzględnić te informacje podczas interpretacji wyników.

Postaraj się nie spożywać niczego przed badaniem. Często zaleca się, aby pacjenci byli na czczo przed badaniem proteinogramu. Zazwyczaj jest to od 8 do 12 godzin przed planowanym pobraniem krwi. Czynność ta pomaga uzyskać dokładne wyniki, eliminując wpływ spożycia posiłków na skład białek w osoczu.

Unikaj picia alkoholu i palenia papierosów, ponieważ te substancje wpływają na skład białek krwi. Warto zrezygnować z ich stosowania co najmniej 24 godziny przed badaniem. To zapewni, że wyniki będą jak najbardziej precyzyjne.

Picie wody przed badaniem jest zazwyczaj zalecane, ale warto skonsultować się z personelem medycznym, aby dowiedzieć się, czy istnieją jakiekolwiek specjalne zalecenia dotyczące nawadniania przed badaniem.

Postaraj się odprężyć, gdyż stres i zmęczenie mogą wpływać na wyniki badania. W miarę możliwości warto w dniu badania postarać się o spokój i odpoczynek, aby organizm był w jak najlepszym stanie w chwili pobrania próbki krwi.

Pamiętaj, że każdy przypadek może być inny, dlatego zawsze warto skonsultować się z lekarzem lub z innym personelem medycznym, aby uzyskać wskazówki dotyczące przygotowań do proteinogramu.

Autor: Marta Skrzypek

Weryfikacja merytoryczna: lek. Agnieszka Żędzian

Bibliografia

  1. L. Hyla-Klekot, F. Kokot, S. Kokot, Badania laboratoryjne – zakres norm i interpretacja, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2023. 
  2. A. Kułakowski, A. Skowroński-Gardas, Onkologia – podręcznik dla studentów, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2020.
  3. B. Neumeister i in., Diagnostyka laboratoryjna, Wrocław 2013, s. 106–126.

O Autorze